Η εκλογική διακήρυξη της συσπείρωσης αριστερών αρχιτεκτόνων για τις εκλογές του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, Κυριακή 10 Μάϊου 2026

                  συσπειρωση αριστερων αρχιτεκτονων - εκλογική διακήρυξη, Μάιος 2026

διακήρυξη συσπείρωσης αριστερών αρχιτεκτόνων

εκλογές ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ 2026

με τον πόλεμο να έχει φτάσει στην αυλή μας

Οι εκλογές του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ γίνονται σε μια χρονική περίοδο που χαρακτηρίζεται από την κλιμάκωση της νεοφιλελεύθερης κυβερνητικής πολιτικής στη χώρα μας, μιας πολιτικής που εντείνει την ήδη μεγάλη κοινωνική καταστροφή που επέβαλλαν τα μνημόνια των προηγούμενων χρόνων,
με υφαρπαγή του δημόσιου πλούτου, συντριβή εργασιακών κατακτήσεων,
με σωρεία σκανδάλων, με τελευταίο αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ
αλλά και αυτό των παρακολουθήσεων, με διασυνδέσεις μέσω του λογισμικού predator, και με στόχο τον πλήρη έλεγχο και επιτήρηση κάθε πτυχής της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου
με αναστολή ή φαλκίδευση δικαιωμάτων και ελευθεριών και με υφέρπουσα, ενίοτε ανοικτή, εκτροπή των κυβερνητικών πολιτικών από θεσμικά και συνταγματικά πλαίσια.

Οι πόλεμοι, απευθείας ή δι αντιπροσώπων, έχουν ήδη εισβάλει στην αυλή μας.

Τον πόλεμο στην Ουκρανία ακολούθησαν, η γενοκτονία στη Γάζα, δολοφονίες και απαγωγές «μη αρεστών» κυβερνήσεων, όπως στο Ιράν και την Βενεζουέλα, βομβαρδισμοί αμάχων και υποδομών κρίσιμων για την επιβίωση εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά και ιστορικών και αρχαιολογικών μνημείων όπως πρόσφατα στο Ιράν αλλά και στον Λίβανο, ναυτικοί αποκλεισμοί και οικονομικές κυρώσεις που στοχεύουν στον στραγγαλισμό ολόκληρων χωρών όπως της Κούβας, είναι ενδεικτικοί της επιθετικότητας των κυρίαρχων κρατών του ιμπεριαλιστικού μπλοκ, κυρίως των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Έχουμε ήδη εμπλοκή μας, 

σε συνθήκες όπου η παρακρατική παρακολούθηση έφτασε να αφορά το μισό υπουργικό συμβούλιο και το αρχηγείο των ενόπλων δυνάμεων, με διαστάσεις κατασκοπείας, με εμπλοκή και του Ισραήλ, με μια κυβέρνηση που θεωρεί εθνικό συμφέρον τη συμμαχία με τον Νετανιάχου, καταζητούμενο για εγκλήματα με ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστήριου και με ένα πρωθυπουργό που δηλώνει ότι «δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα των πράξεων στη Βενεζουέλα» και επιδίδεται σε εκδηλώσεις αμερικανοδουλείας, τη στιγμή που το διεθνές δίκαιο, ζωτικής σημασίας για την Ελλάδα και τη Κύπρο, κουρελιάζεται από τον Τραμπ, όπως και το δημοκρατικό και το συνταγματικό πλαίσιο της χώρας του.

Από αυτή τη διακυβέρνηση της υποτέλειας, της διαφθοράς, των σκανδάλων και των εθνικών τραγωδιών, παραμένουν στο στόχαστρο το δημόσιο συμφέρον, ο πολεοδομικός και ο χωροταξικός σχεδιασμός, το περιβάλλον και ο δημόσιος χώρος, η ομορφιά του ελληνικού τοπίου, προς όφελος κερδοσκόπων, επενδυτών με σκοτεινή προέλευση και αδηφάγες επιδιώξεις, είτε για την προβολή «φιλάνθρωπων» ιδρυμάτων, δωρητών και επιχειρηματιών.

Η αρχιτεκτονική πρακτική, η αρχιτεκτονική παιδεία, καθώς και τα δικαιώματα, η δεοντολογία και οι όροι άσκησης του επαγγέλματος των αρχιτεκτόνων βρίσκονται μεταξύ σφύρας και άκμονος, μεταξύ της νέας ανόδου των κατασκευών και της απουσίας προστασίας τόσο για το δομημένο περιβάλλον όσο και για τους εργαζόμενους στην παραγωγή του, με δραστικό περιορισμό της δημοσίας λογοδοσίας και του ελέγχου, κράτους και ιδιωτών.

Σε αυτές τις συνθήκες καλούμαστε να συμμετάσχουμε στις εκλογές ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ 2026,

όσοι και όσες ανήκουμε σε αυτόν.

Δεν αρκέστηκαν να σου στερήσουν τα πάντα,

θέλησαν να σου αρπάξουν και την αίσθηση του ανήκειν,

ώστε η μάχη να μαίνεται ανάμεσα σε σένα και την πατρίδα σου,

και η πατρίδα σου να γίνει βάρος, δεσμά και πόνος.*

^* Μαχμούντ Νταρουίς, Χρονικό μιας ατέρμονης θλίψης, εκδ. Αλεξάνδρεια 2025

Η απερχόμενη φιλοκυβερνητική, έστω και κατά οριακή πλειοψηφία, διοίκησης (ΔΣ) του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της πλειοψηφίας των αρχιτεκτόνων για την υπεράσπιση του δημοσίου συμφέροντος και για την υπεράσπιση των συμφερόντων της κοινωνικής πλειοψηφίας. Συγκάλυψε είτε υποστήριξε αντικοινωνικές κυβερνητικές επιλογές. Διολίσθηση στην αποδοχή του κρατικού αυταρχισμού και υιοθέτησε μεθόδους του. Αποθάρρυνε την ενεργοποίηση των συναδέλφων στο Σύλλογο, με αποτέλεσμα να αποδυναμωθεί και να μοιάζει με θλιβερό προσάρτημα του ΤΕΕ, που ενδιαφέρεται μόνο να μοιράζει προϋπολογισμούς (3,7 δις € για το 2026) μεταξύ ημετέρων.

ΣΙΩΠΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Στρατηγικές επενδύσεις και χωρικός σχεδιασμός

Από το Νόμο Σουφλιά, ειδικά όμως από το 2010, η πολιτεία απεμπολεί τη συνταγματική της ευθύνη να προωθεί το σχεδιασμό του ελληνικού χώρου με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Αντίθετα επιδίδεται σε μια πρωτοφανή νομοθετική πλημμυρίδα με μοναδικό της μέλημα να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις με οποιοδήποτε κοινωνικό κόστος.

Ο νόμος 3894/2010 “περί στρατηγικών επενδύσεων”, εκχωρεί την αποκλειστική χρήση δημόσιων χώρων και παραλιών και παρέχει ειδικά προνόμια σε επενδυτές, για την οικιστική και τουριστική εκμετάλλευση περιοχών ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, με κορυφαίο το “Ελληνικό”. Με αλλεπάλληλες τροποποιήσεις, επιτρέπεται πλέον η αποκλειστική χρήση και η αντισυνταγματική οικοδομική αξιοποίηση ιδιωτικών δασών και δασικών εκτάσεων, ακόμη και η εξαγορά δημόσιων παραλιών, από “στρατηγικούς επενδυτές».

Ο Ν. 4146/2013 με δύο απλές φράσεις επεκτείνει τις ανήκουστες αντισυνταγματικές κρατικές παροχές και στους επενδυτές ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων. Ανοίγεται ο “ασκός του Αιόλου” για μεγάλες real estate business σε όλη τη χώρα, ιδιαίτερα στα νησιά και τις παράκτιες περιοχές.

Ο Ν.4447/16 επιτρέπει στους “στρατηγικούς επενδυτές”, με την έγκριση μελέτης ΕΣΧΑΣΕ (Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης) για την ιδιοκτησία τους, να χωροτακτούν και πολεοδομούν κατά τα συμφέροντά τους.

Με το νέο Χωροταξικό και Πολεοδομικό Ν.4759/2020 επιτρέπεται η έγκριση των μελετών ΕΣΧΑΣΕ των «στρατηγικών επενδυτών» χωρίς να έχει προηγηθεί η εκπόνηση και έγκριση των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων και των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ), αντίθετα τις εντάσσει ως έχουν μέσα σε αυτά. Οι μελέτες ΕΣΧΑΣΕ επιτρέπεται να τροποποιούν ήδη εγκεκριμένα Τοπικά Χωροταξικά και Πολεοδομικά Σχέδια. Το Ρυμοτομικό Σχέδιο για την ιδιοκτησία του επενδυτή εγκρίνεται εν αγνοία και χωρίς τη συνταγματικά κατοχυρωμένη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και των εκλεγμένων αντιπροσώπων τους.

Ο Ν.4864/2021 δίνει το τελειωτικό χτύπημα. Εκτός των επιπλέον οικονομικών κινήτρων, παραχωρεί στους “στρατηγικούς επενδυτές” και ανήκουστα πολεοδομικά και διοικητικά προνόμια όπως την αναγκαστική απαλλοτρίωση άλλων ιδιοκτησιών και την κατά απόλυτη προτεραιότητα υποχρέωση των αρμόδιων φορέων του δημοσίου για εκτέλεση των βοηθητικών και συνοδών έργων της επένδυσης (δρόμους, εργοτάξια, ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτροδότηση, τηλεπικοινωνίες).

Πολλές από τις διατάξεις αυτές αφορούν και τα Σύνθετα Τουριστικά Καταλύματα.

Με όχημα αυτό το σκανδαλώδες νομοθετικό πλαίσιο η Κυβέρνηση, με Αποφάσεις Διυπουργικών Επιτροπών (ΔΕΣΕ), εγκρίνει σωρηδόν ως Στρατηγικές Επενδύσεις τουριστικές – παραθεριστικές; εγκαταστάσεις πάνω σε παραλίες. Δεδομένης της τεράστιας ακτογραμμής της χώρας “το πεδίο δόξης” είναι λαμπρό.

Με το Πρόγραμμα Πολεοδομικής Μεταρρύθμισης «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» εκπονούνται 227 μελέτες Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ), που καθορίσουν το πλαίσιο της πολεοδομικής και χωρικής οργάνωσης των πόλεων και των οικισμών για τις επόμενες δεκαετίες.
Υπάρχει όμως η ανησυχία ότι οι μελέτες των ΤΠΣ θα αποτελέσουν τον Δούρειο Ίππο ώστε να υπηρετήσουν τα συμφέροντα των κερδοσκόπων της αγοράς. Με άλλα λόγια, δεδομένου του νομοθετικού πλαισίου που περιγράψαμε, υπάρχει ο ορατός κίνδυνος οι εκτάσεις των “στρατηγικών” επενδυτικών σχεδίων να αποτελέσουν μόνιμες “μαύρες τρύπες” για το χωρικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα με το καθεστώς αδιαφάνειας μέσα στο οποίο πραγματοποιείται, όταν οι εγκρίσεις των ΕΣΧΑΣΕ με fast track διαδικασίες προηγούνται των ΤΠΣ.

Όμως το απερχόμενο ΔΣ του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ δεν είχε τίποτα να πει για τα προηγούμενα στο διάστημα της θητείας του.

ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

Με ενότητα στο νότιο Αιγαίο

Με πρόσφατη ομόφωνη απόφασή της (αρ.71/11-12-25) η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου είπε ΟΧΙ στις τουριστικές στρατηγικές επενδύσεις που καταστρέφουν τα νησιά.

Κατόπιν αυτού, τον Φεβρουάριο, η Αντιπροσωπεία του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ πήρε θέση απέναντι στο τεράστιο θέμα, με εισήγηση της Συσπείρωσης να στηρίξουμε αυτό τον αγώνα των νησιών, καθώς και με εισήγηση της Συλλογικής Κίνησης Αρχιτεκτόνων προς την ίδια κατεύθυνση.

Θα συνεχίσουμε να εμπνεόμαστε από αυτό τον αγώνα των τοπικών κοινωνιών και να διεκδικούμε:

• κατάργηση των επίμαχων διατάξεων,

• μη έγκριση Στρατηγικών Επένδυσεων στα νησιά και τις παράκτιες περιοχές και γενικότερα πριν την έγκριση ΤΠΣ

• συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και των εκλεγμένων αντιπροσώπων τους με άνετες και διαφανείς διαδικασίες στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον τους.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

Πραξικόπημα και υφαρπαγή χώρου ενάντια στο Δημοψήφισμα για Μητροπολιτικό Πάρκο στη ΔΕΘ

Το σχέδιο Εμπράρ (1917) προέβλεπε στο χώρο της ΔΕΘ έναν άξονα γνωστό ως «λεωφόρος των πάρκων». Όλες οι μεταγενέστερες μελέτες μητροπολιτικής κλίμακας διατηρούσαν αυτή την επιλογή τονίζοντας την ανάγκη για επιπλέον χώρους πρασίνου. Αυτά μέχρι το 2013 όταν το ρυθμιστικό σχέδιο της μητροπολιτικής ενότητας της Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε και πήγε στη βουλή. Αλλά αντί να ψηφιστεί... έκλεισε το γραφείο ρυθμιστικού σχεδίου!

Με τα μνημόνια στην Ελλάδα, άνοιξε η όρεξη στο λόμπι του τσιμέντου και των κερδοσκοπικών εργολαβικών συμφερόντων. Το 2018 επιχείρησαν να ανατρέψουν το συνολικό πολεοδομικό σχεδιασμό με την εκπόνηση ενός Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου για τη ΔΕΘ με σκοπό, αντί για τη μέχρι τότε προβλεπόμενη μεταφορά της στη Σίνδο, την επιτόπου ανάπλαση, με φαραωνική επιβάρυνση, πέραν των επιτρεπομένων στην ευρύτερη περιοχή, της δόμησης, των υψών και των χρήσεων, (επιχειρηματικό - εμπορικό κέντρο και ξενοδοχείο, αντί για τη σύνδεση του ΑΠΘ και της πόλης με τη θάλασσα μέσω μητροπολιτικού πάρκου). 

Αυτή η καταστροφή παρουσιάστηκε ως αποτέλεσμα διεθνούς αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Μόνο που μετά από ερώτημά μας στην UIA λάβαμε ξεκάθαρη απάντηση, πως η πολεοδομική κατεύθυνση του διαγωνισμού ήταν προκαθορισμένη από τη διοίκηση ΔΕΘ και την κυβέρνηση και αναρωτιόμαστε: γιατί η εκπρόσωπος της Ελλάδας στην UIA δεν έκανε γνωστά ως όφειλε, τον κοινωνικό αντίκτυπο και τα πολυπαραγοντικά κοινωνικά δεδομένα του θέματος;

Την ώρα όμως που το επίσημο πολιτικό προσωπικό στην πόλη εγκωμίαζε το τερατώδες αυτό σχέδιο, αναπτύχθηκε μια εντυπωσιακή δράση πολιτών και φορέων, ανάμεσά τους, με πρωτοβουλία της Συσπείρωσης και ο ΣΑΘ, και υποβλήθηκε αίτημα, με πάνω από 23.000 υπογραφές, για διεξαγωγή, (υποχρεωτική σύμφωνα με το ν 4555/18), δημοψηφίσματος για τη μετατροπή του χώρου της ΔΕΘ σε μητροπολιτικό πάρκο, με διάσωση των αξιολόγων μοντερνιστικών κτιρίων και με τη μεταφορά των μεγάλων εκθεσιακών δραστηριοτήτων εκτός αστικού ιστού, με δημόσια χρηματοδότηση, στη Σίνδο.

Μπροστά στην κοινωνική κατακραυγή το μέχρι τότε πολυδιαφημισμένο φαραωνικό σχέδιο που ήταν «ό,τι καλύτερο για την πόλη» εγκαταλείφθηκε μαζί και η ΣΔΙΤ, μόνο όμως στα λόγια, αφού το Π.Δ. του φαραωνικού σχεδίου όχι μόνο παραμένει, αλλά γίνεται και χειρότερο, αφού με σχέδιο νόμου διατηρείται ένα επιπλέον ογκώδες κτήριο, το Βελλίδιο.

Ταυτόχρονα εκδηλώθηκε μια πρωτοφανής αντιδημοκρατική εκτροπή. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, συνεπικουρούμενος από την κυβέρνηση με αστείες γραφειοκρατικές δικαιολογίες, αντί να προκηρύξει το δημοψήφισμα, πέταξε στον κάλαθο των αχρηστών ένα συμμετοχικό εγχείρημα 23.000 και πλέον δημοτών! Η κυβέρνηση όταν είδε τις υπογραφές να συγκεντρώνονται, δρομολόγησε την κατάργηση των διατάξεων του Ν.4555/18 για τη διενέργεια δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία, στερώντας προληπτικά από τους πολίτες ένα θεσμικό εργαλείο συμμετοχής και δημοκρατικού ελέγχου των τοπικών εξουσιών. Καλή η δημοκρατία, αλλά ακόμα καλύτερα τα συμφέροντα των επενδυτών…

Ο αγώνας αυτός συνεχίζεται και θα συνεχίσει να μας εμπνέει: για δημοκρατία και σχεδιασμό για τις ανάγκες των κατοίκων!

ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Η τρέχουσα στεγαστική κρίση υπήρξε θέμα τριήμερου Συνεδρίου στον ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής. Με κοινή εισήγηση της ΑΚΕΑ και της Συσπείρωσης Αριστερών Αρχιτεκτόνων, έγινε θέμα Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος και αντικείμενο έντονης δράσης και αναζητήσεων για ένα μεγάλο δίκτυο κοινωνικών κινήσεων και οργανώσεων.

Όμως και πάλι, το απερχόμενο ΔΣ δεν αισθάνθηκε την θεσμική ανάγκη να ασχοληθεί με το θέμα.

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ

Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας

Όταν πληρώνεις το νερό, να σκέφτεσαι τους άλλους.
Εκείνους που μόνο τα σύννεφα έχουν να τους θηλάσουν.

Όταν τα αστέρια μετράς πριν κοιμηθείς, να σκέφτεσαι τους άλλους.
Εκείνους που δεν έχουνε πού να πλαγιάσουν.*

* Μαχμούντ Νταρουίς, Να σκέφτεσαι τους άλλους, Εκδ. Νήσος, 2009

Όραμα της αείμνηστης καθηγήτριας, συναδέλφου και συντρόφου μας Άννης Βρυχέα ήταν, τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας να αναδειχτούν ως αντιπαράδειγμα μιας άλλης προοπτικής για την Αθήνα.

Βασικά στοιχεία αυτού του αντιπαραδείγματος:

• Η ευρεία, σχεδιασμένη, ακάλυπτη, κοινόχρηστη γη, σε αντίθεση με τη βουλιμική κάλυψη και ανοικοδόμησή της μετά τον πόλεμο, με όρους αντιπαροχής.

• Οι σχέσεις αλληλεγγύης και ανθρωπιάς που οικοδομήθηκαν, σε αυτούς τους άνετους, ελεύθερους, κοινόχρηστους χώρους

• Στα παραπάνω αθροίζονται οι αρχιτεκτονικές αρετές των κτηρίων, εμβληματικών παραδειγμάτων μοντέρνας κοινωνικής κατοικίας του μεσοπολέμου, καθώς και το μνημειακό τους σημάδεμα από τις σφαίρες των Δεκεμβριανών.

2000: Η πρώτη επίθεση κατά των Προσφυγικών

Με αυτό το όραμα και με αγώνες αποκρούστηκαν τη δεκαετία του 2000, οι μεθοδεύσεις του Ελληνικού Δημοσίου να κατεδαφίσουν τα Προσφυγικά. Τότε το πρόσχημα ήταν η δημιουργία πρασίνου. Πρόσχημα υποκριτικό, αφού πράσινο και λοιπές κοινές χρήσεις είχαν εξαρχής προβλεφθεί στο σχεδιασμό των κτηρίων και μάλιστα, όχι απομονωμένο, στις παρυφές της γειτονιάς, αλλά άνετα προσβάσιμο και προστατευμένο ανάμεσα στις κατοικίες.

Οι αγώνες έφεραν αποτέλεσμα και το 2009 τα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας κηρύχτηκαν διατηρητέα στο σύνολό τους.

Μια Ουτοπία γίνεται πραγματικότητα

Πριν την κήρυξή τους, η απαλλοτρίωση του μεγαλύτερου μέρους των διαμερισμάτων είχε ήδη συμβεί, απειλώντας τα κτήρια με σοβαρές βλάβες, λόγω χρόνιας εγκατάλειψης από το νέο ιδιοκτήτη του μεγαλύτερου μέρους τους, το Ελληνικό Δημόσιο και σήμερα την Περιφέρεια Αττικής. Ο κίνδυνος σοβαρών βλαβών των κτηρίων αποτράπηκε από ένα δεύτερο αγώνα, συνέχεια του προηγουμένου αλλά με μια νέα, ολοκληρωμένη πρόταση. Με αυτήν, τα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας μετατρέπονται πλέον σε υπόδειγμα κατοίκησης με διεθνή εμβέλεια, αναγνώριση και προοπτική.

Πάνω από 400 άνθρωποι, από 28 εθνότητες, πολλοί πρόσφυγες και πάλι, με προέλευση τα κέντρα των σημερινών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, έχουν συναντηθεί εδώ με ανθρώπους από εγχώριες, ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και με ανθρώπους που αρνούνται σύνορα κοινωνικά, για να εξασφαλίσουν μια ζωή με συλλογικότητα και την αλληλεγγύη. Επί 16 χρόνια αναπτύσσουν και τελειοποιούν ένα πείραμα συλλογικής κατοίκησης, με όρους αυτοθέσμισης και αυτοδιαχείρισης, με αποτελέσματα εντυπωσιακά. Με αποφάσεις για τα πάντα και από όλους στις εβδομαδιαίες Συνελεύσεις Κατειλημμένων Προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ), με τρόπο ειρηνικό, δημοκρατικό, χωρίς οικονομικές συναλλαγές, χωρίς επιδιώξεις ιδιοκτησίας αλλά με την επιμελημένη χρήση των κτηρίων και με την υποστήριξη αλληλέγγυων ανθρώπων (γιατρών, αρχιτεκτόνων, δικηγόρων, δασκάλων, παραγωγών από λαϊκές κλπ), έχουν οργανώσει τη συνύπαρξή τους, αναπτύσσοντας 22 ΔΟΜΕΣ συγκατοίκησης. Ενδεικτικά: φιλοξενίας καρκινοπαθών σε αναμονή θεραπείας και συγγενών τους, παιδικών χαρών, μαθησιακής υποστήριξης, αντιμετώπισης ζητημάτων των γυναικών, ιατρικής και φαρμακευτικής αντιμετώπισης, συντήρησης των κτηρίων, για τα οποία η Κοινότητα δηλώνει έτοιμη να προχωρήσει σε περαιτέρω αποκατάσταση, αν της δοθεί η νομική δυνατότητα, με τη συμμετοχή διακεκριμένων συναδέλφων αρχιτεκτόνων και μηχανικών άλλων ειδικοτήτων, φούρνος με εντυπωσιακή παραγωγή σε μέγεθος και ποιότητα, και δομές για εξασφάλιση κατάλληλους χώρους συνεύρεσης, για ΓΣ, εκδηλώσεις καλλιτεχνικές, πολιτιστικές κλπ, σε χώρους στεγασμένους, με βιβλιοθήκες και κατάλληλη επίπλωση ή στους ακάλυπτους, που προστατεύονται από ακραίες καιρικές συνθήκες με εφήμερες, πτυσσόμενες κατασκευές, επαρκείς για τη συμμετοχή εκατοντάδων προσώπων ώστε να διασφαλίζεται συνεχώς ο κοινόχρηστος χαρακτήρας τους και έτσι να ανταποκρίνονται στον αρχικό τους αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

Μια ουτοπία ανιδιοτελούς, συλλογικής, δημοκρατικής, κοινωνικά και διεθνιστικά αλληλέγγυας και κατοίκησης αποδεικνύεται σήμερα εφικτή, ακόμα και μέσα σε σκοτεινούς καιρούς.


2025: Η δεύτερη επίθεση κατά των Προσφυγικών

Τον Ιούνιο του 2025 υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής, του Υπουργείου Πολιτισμού και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, η οποία προβλέπει την ανάπλαση των 4 πρώτων από τα 8 κτιριακά συγκροτήματα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας, με πρόσχημα τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και ξενώνων φιλοξενίας. Πρόσχημα ψευδές και παράλογο, αφού εδώ και 15 χρόνια, μετά την κατάργηση του ΟΕΚ, δεν υπάρχει φορέας κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα. Με την πρόφαση της δημιουργίας κοινωνικής κατοικίας απειλούνται να ξεσπιτωθούν πάνω από 400 άνθρωποι, από ένα μοναδικό παράδειγμα όπου η κοινωνική κατοικία έχει ήδη επιτευχθεί!

Στην πραγματικότητα, η Περιφέρεια και το Υπουργείο στοχεύουν στην εκκένωση της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών επιδιώκοντας την «ενίσχυση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή λόγω καταλήψεων και φαινομένων αναρχίας σε ορισμένα τμήματα των κτιρίων», καθώς η περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και ο Ελαιώνας βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο επιχειρηματικών σχεδιασμών, στο πλαίσιο της λεγόμενης «Διπλής Ανάπλασης».

Η χρηματοδότηση της ανάπλασης των Προσφυγικών προβλέπεται να γίνει με πόρους της ΕΕ. Ουσιαστική επιδίωξη για την δημιουργία αυτών των πόρων είναι η ενίσχυση του κατασκευαστικού κλάδου, με πρώτο βήμα την εκκένωση καταλήψεων στέγης, που θεωρούνται ότι αποτελούν «επιθέσεις στην ιδιωτική περιουσία, τις θεμελιώδεις αξίες και τα θεμελιώδη δικαιώματά μας…». Κοινωνικές δράσεις που θα επέφεραν περιορισμό του μεγάλου προβλήματος (της ζήτησης) της στέγης απορρίπτονται, γιατί «… είναι αναποτελεσματικές, καθώς προκαλούν αβεβαιότητα, αποθαρρύνουν τις επενδύσεις …». Όμως τέτοιες αναπλάσεις προκαλούν άνοδο των τιμών της γης, της κατοικίας και των ενοικίων, εκδιώκοντας από τις γειτονιές τους κατοίκους και ενοικιαστές για την εγκατάσταση επισκεπτών, τουριστών και ανώτερων οικονομικών στρωμάτων.

Η απεργίας πείνας από 5/2/26 του Αριστοτέλη Χαντζή
Μετά την έναρξη απεργίας πείνας στις 5/2/26 του μέλους της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών Αριστοτέλη Χαντζή, με το αίτημα της ακύρωσης των σχεδίων της Περιφέρειας Αττικής, πολλές χιλιάδες κόσμος παρεμβαίνει στη Βουλή, στην Περιφέρεια Αττικής και στο Δήμο της Αθήνας, με μαζικές εκδηλώσεις και με μεγάλες διαδηλώσεις. Στα σχετικά καλέσματα σημειώνεται:

Αυτός ο αγώνας δεν αφορά μονοδιάστατα την επιβίωση της ίδιας της κοινότητας και των ανθρώπων της, αλλά θέτει επί τον τύπον των ήλων καίρια ερωτήματα του σύγχρονου κόσμου μας: Τι πόλη θέλουμε; Τι κοινωνία θέλουμε; Πώς φανταζόμαστε την σχέση κράτους-θεσμών και κοινωνίας; … Σε ένα τοπικό και διεθνές περιβάλλον, όπου τα κράτη, οι θεσμοί και οι άνθρωποι μετασχηματίζονται για να ανταπεξέλθουν σε ένα δυστοπικό περιβάλλον κρίσεων και παγκοσμιοποιημένου πολέμου, οι κοινωνίες μας πραγματικά μπορούν; Και αν ναι, πώς; Με ποια κοινωνικά φαντασιακά και ποια κοινωνικά παραδείγματα;

Η Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων, συντάσσεται και εμπνέεται από το υπόδειγμα των Κατειλημμένων Προσφυγικών και από αυτό τον αγώνα.

Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε!

ΑΝΤΙΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΔΙΟΛΙΣΘΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΤΟΥ ΑΠΕΡΧΟΜΕΝΟΥ ΔΣ ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ

Ενδεικτικά: ΝΟΚ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΑ

Μετά την κρίση που εκδηλώθηκε για το θέμα της αντισυνταγματικότητας του ΝΟΚ, η Αντιπροσωπεία του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ τοποθετήθηκε το 2025, σύμφωνα και με την κατεύθυνση που από το 2012 έχει ο Σύλλογος υιοθετήσει, κριτικά προς τις μνημονιακές, κερδοσκοπικές και αντισυνταγματικές, εις βάρος της ποιότητας ζωής και εις βάρος του περιβάλλοντος, κατευθύνσεις του ΝΟΚ.

Ακολούθησε παρέμβαση του Προέδρου του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ για το θέμα, σε πλήρη αντίθεση με την κατεύθυνση της Αντιπροσωπείας! Έδωσε λαβή σε δημόσια σχόλια όπως «μαλλιά κουβάρια οι αρχιτέκτονες για μπόνους ΝΟΚ και απόφαση ΣτΕ», για να καταλήξουμε στην πρωτοφανή δημόσια δήλωση του Προέδρου ότι «έχουμε μία αλλά καρτ Αντιπροσωπεία […] για έκδοση μερικών ανακοινώσεων και ψηφισμάτων κατά παραγγελία» η οποία «δεν μπορεί» κατά την άποψή του «να λειτουργεί, σύμφωνα με το καταστατικό, ως κυρίαρχο και αντιπροσωπευτικό όργανο». https://ecopress.gr/mallia-kouvaria-oi-architektones-gia-t/ 

Σε συνέχεια αυτής της συμπεριφοράς, είχαμε εισήγηση προς το ΔΣ από την παράταξη του Αντιπροέδρου του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ, κατά την οποία «οι μέχρι τώρα αποφάσεις της Αντιπροσωπείας […] αποδεικνύονται μη εφαρμόσιμες και αναποτελεσματικές», αφού η «καταγγελτική λογική των παρεμβάσεων του ΣΑΔΑΣ δια των ψηφισμάτων και των αποφάσεων που συχνά λαμβάνονται δεν συμβάλλει στην αναγνώρισή του. Ως αποτέλεσμα, κατά την εισήγηση αυτή, ο ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ βρίσκεται «σε κατάσταση πτώχευσης». 

Επικαλούμενοι την «πτώχευση» οι εισηγητές της πλειοψηφίας του ΔΣ πρότειναν πολλαπλασιασμό της συνδρομής των μελών, εμπορευματοποίηση λειτουργιών και περιουσίας του Συλλόγου (ξενώνα) είτε δοτών εξουσιών (ΣΑ). Ευτυχώς, κατά τη συνεδρίαση της Αντιπροσωπείας, οι προτάσεις αυτές έπεσαν στο κενό. 

Για τα οικονομικά του Συλλόγου, λιμνάζει η αξιοποίηση των κονδυλίων από το Πράσινο Ταμείο (50.000 περίπου, που επί χρόνια εκκρεμούν για εργασίες στο ακίνητο Στάμου Στούρνα), των κονδυλίων από το ΥΠΠΟ (15.000 για έρευνα για τους προσφυγικούς οικισμούς), καθώς και η διεκδίκηση των κονδυλίων που αναλογούν στον ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ από το ΤΕΕ, σύμφωνα με τις μεγάλες δικές του δυνατότητές και τις εύλογες δικές μας ανάγκες. Αν όμως οι συνάδελφοι που εξέφραζαν την πλειοψηφία στο απερχόμενο ΔΣ δεν μπορούσαν είτε δεν ήθελαν να εφαρμόζουν αποφάσεις των οργάνων του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ είτε θεωρούσαν ότι υπό την προεδρεία τους ο Σύλλογος έχει πτωχεύσει, μπορούσαν και όφειλαν να παραιτηθούν αντί να εκθέτουν το Σύλλογο με τις αντικαταστατικές τους συμπεριφορές, με πρόσχημα την ασφάλεια δικαίου, για να στηρίζουν τον ΝΟΚ, έναν ακόμη ξεδιάντροπο μνημονιακό νόμο, που έχει περιέλθει σε ανοιχτή κρίση. 

Στα προηγούμενα, εκτός πολλών άλλων κρουσμάτων, προστέθηκε στο τέλος και η απόπειρα ύστατου προεκλογικού επηρεασμού, με εν κρυπτώ αντιδημοκρατικό ορισμό εκπροσώπων του Συλλόγου μας στα ΣΑ, από τον Πρόεδρο του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ.

Η λειτουργία των ΣΑ αφορά χιλιάδες συναδέλφων και την επαγγελματική τους υπόσταση. Αν και διακηρυκτικά τα ΣΑ στοχεύουν να συμβάλουν στην ποιότητα και αρτιότητα της αρχιτεκτονικής επανειλημμένα λειτουργούν ως διεκπεραιωτές ασύμβατων με τον ρόλο τους παρεμβάσεων, στο πλαίσιο της εξυπηρέτησης επενδυτικών και κυβερνητικών σχεδίων για το χώρο . Στην πράξη συνάδελφοι/ισσες
καταλήγουν να ταλαιπωρούνται, καθώς μέσω της δοτής αυτής εξουσίας οικοδομούνται σχέσεις εξάρτησης και υποτέλειας, σε ορισμένες περιπτώσεις και διαπλοκής.

Εν όψη του νέου ορισμού μελών συμβουλίων με λύπη και αγανάκτηση διαπιστώσαμε ότι με επιλογή του Προέδρου στάλθηκαν από το Σύλλογο καταστάσεις ορισμού εκπροσώπων, μελών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής, σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς να έχει προηγηθεί συνεδρίαση ΔΣ, διαβούλευση, αξιολόγηση των αιτήσεων!


Κάνουμε τέλος ξεχωριστή μνεία στον Ξενώνα Στάμου Στούρνα: η κατάντια του δείχνει τη σημερινή κατάντια του ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ, αντίθετα με ότι συνέβαινε στις περιόδους της άνθισής του.

ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΟΣ

Η αντίσταση είναι η απάντηση· όταν αντιστέκεσαι ανήκεις*

^* Μαχμούντ Νταρουίς, Χρονικό μιας ατέρμονης θλίψης, εκδ. Αλεξάνδρεια 2025

Ο τρόπος για να αλλάξει η κατάσταση δεν είναι η περαιτέρω απαξίωση του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ ούτε η αποχή από τις διαδικασίες του. Αντίθετα, είναι η αλλαγή του προσανατολισμού του και η μαζική συμμετοχή στη λειτουργία του, ώστε και οι αντιδημοκρατικές πρακτικές να τεθούν στο περιθώριο.

Το έχει αποδείξει η παρουσία του Συλλόγου, από το 1923 και τους πρώτους 10 αποφοίτους της Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ και η απήχηση του στην Ελληνική κοινωνία, όποτε στράφηκε προς αυτήν με κριτική, προοδευτική, δημιουργική κατεύθυνση, με τις κεντρικές, ιστορικές παρεμβάσεις του είτε μέσω των Τοπικών Τμημάτων.

Παραμένει όραμά μας, στο πνεύμα του κληροδοτήματος Στάμου Στούρνα η διαμόρφωσή του σε κέντρο πειραματικών μορφών της αρχιτεκτονικής και της φυσικής δόμησης, με φιλοξενία αρχιτεκτόνων στις υποδομές του.

ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ

Η Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων είναι, μετά τη Μεταπολίτευση, ένα από τα ιστορικότερα σχήματα της αριστεράς στην Ελλάδα. Όσοι και όσες αγωνίστηκαν και αγωνίζονται μέσα από τις γραμμές τις, έχουμε απορρίψει το δρόμο του συμβιβασμού και της ενσωμάτωσης στην κάθε φορά νέα «κανονικότητα» του καπιταλισμού, επιλέγοντας την αυτοπρόσωπη ανάληψη της ευθύνης για τη δράση μας και απορρίπτοντας τον κομφορμισμό της ανάθεσης σε κάθε λογής «ηγεσίες» να μας εκπροσωπούν.

Σκεφτόμαστε πάντα, κατά προτεραιότητα, το συλλογικό, κοινωνικό και λαϊκό συμφέρον, πάνω από το ατομικό και συντεχνιακό και από την άλλη, διατηρούμε και διαφυλάσσουμε το συσπειρωσιακό - αυτοοργανωτικό μοντέλο, με τις αυτοτελείς διαδικασίες του σχήματος ανεξάρτητες από κομματικές προτιμήσεις.

Η Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων αποτελεί πρωτοπόρο παράδειγμα πολυσυλλεκτικού πόλου αντίστασης και ελπίδα για έναν άλλο κοινωνικό τρόπο συνύπαρξης, με ισοτιμία συλλογικότητα και αλληλεγγύη, με επιδίωξη ομοφωνίας κατά το δυνατό και με εναλλαγή στη παρουσία και τις εκπροσωπήσεις, χωρίς ιεραρχία.

Χωρίς να αποτελούμε μετωπικό σχήμα πολιτικών παρατάξεων, που συμμετέχουν δια των εκπροσώπων τους, αλλά ανοιχτό σχήμα όσμωσης μεταξύ ισότιμων προσώπων με καταλύτη την αριστερή παράδοση, 
δεν αρκούμαστε στην απλή υλοποίηση κεντρικών πολιτικών σχεδιασμών, αλλά επιδιώκουμε τη δημιουργική όσμωση ιδεών και προτάσεων και την αποτελεσματική σύνθεση απόψεων, πρακτικών και δράσεων.

Πρόκειται για παραταξιακή ιδέα και πρακτική που γεννήθηκε και άνθισε στον απόηχο του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και στην καρδιά των φοιτητικών καταλήψεων στα τέλη του 70, που αμφισβήτησαν το μοντέλο των αμιγώς κομματικών παρατάξεων.

Για τη διατήρηση του Συλλόγου στον ιστορικό ρόλο και τις παραδόσεις του, καλλιεργούμε κουλτούρα συνεργασίας με όσες δυνάμεις και συναδέλφους μοιράζονται κοινές ανησυχίες με εμάς, μακριά από λογικές συνδιαχείρισης και συνδιαλλαγής με το μπλοκ εξουσίας.

Επιμένουμε σε ενωτική κατεύθυνση για το σύνολο των δυνάμεων και των συναδέλφων από τον χώρο της αριστεράς και της οικολογίας, ανένταχτους ή και με διαφορετικές κομματικές εντάξεις, με τις οποίες συναντιόμαστε πάνω στα προηγούμενα, για να μιλήσουμε και να δράσουμε από κοινού, για τα προβλήματα, τις προτάσεις, τις δυσκολίες και τις αδυναμίες μας.

Για εμάς είναι αυτονόητη η καταδίκη της ενδοκινηματικής βίας. Όλα τα μέλη της Συσπείρωσης ΑΑ αποδέχονται το κείμενο καταγγελίας που δημοσιοποιήθηκε αναφορικά με τα γεγονότα της 15/11.

Η ασυμβίβαστη και ενωτική παρέμβαση της «Συσπείρωσης», τα θετικά αποτελέσματα που αυτή επέφερε όπου δοκιμάστηκε στον ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, κεντρικά και τοπικά εδώ και δεκαετίες είναι η καλύτερη σύστασή μας.

Στις σημερινές συνθήκες θα συνεχίσουμε στον ίδιο δρόμο, προσηλωμένοι στις ίδιες αρχές.

Τα προτάγματα της Συσπείρωσης Αριστερών Αρχιτεκτόνων

Για μας δεν υπάρχουν ιδεολογικές περιχαρακώσεις και μικροκομματικές προτεραιότητες. Υπάρχουν κόκκινες γραμμές, που δεν ξεθωριάζουν:

• Ενάντια στις υποθήκες των μνημονίων, στις δυνάμεις που τις συντηρούν, στους νόμους και στις κυβερνητικές πολιτικές που τις εφαρμόζουν

• Ενάντια στις δομές και τις πολιτικές της ΕΕ

• Για εργασιακά δικαιώματα, αυξήσεις μισθών και ελάχιστες αμοιβές ιδιωτικών έργων

• Για να αποτρέψουμε την άλωση του χώρου των μικρών επαγγελματιών από τα μεγάλα γραφεία και τις κατασκευαστικές εταιρίες

• Για να υπερασπιστούμε τα επαγγελματικά μας δικαιώματα που απειλούνται με διάλυση από ποικίλους μηχανισμούς «πιστοποιήσεων» και από την μεθοδευμένη υπεξαίρεσή τους

• Για το δικαίωμα στην ασφάλιση και περίθαλψη για όλους/ες

• Για το δικαίωμα στην περίθαλψη για όλους

• Για την προστασία των οφειλετών φόρων και εισφορών από το ΚΕΑΟ και για την υπεράσπιση των ασφαλιστικών μας δικαιωμάτων

• Για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος

• Για ένα θεσμικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την άσκηση του επαγγέλματος χωρίς δαιδαλώδεις γραφειοκρατικές περιπέτειες

• Για την δημοκρατική, με κοινωνικά κριτήρια και χωρίς αποκλεισμούς, ανάπτυξη των πόλεων, με προστασία του περιβάλλοντος

• Για μια κοινωνική αρχιτεκτονική με ανθρώπινο πρόσωπο που ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες

• Για ένα Σύλλογο Αρχιτεκτόνων δημοκρατικό στο πλευρό των πολλών και όχι ένα εργαλείο στα χέρια λίγων, που εξυπηρετεί κυβερνητικές πολιτικές και ειδικά συμφέροντα

Σήμερα, για να σταματήσουμε τα σχέδιά τους

Σήμερα, γιατί κάθε αναβολή κάνει το σκοτάδι πυκνότερο

Σήμερα, ο Σύλλογος μπορεί και πρέπει να αποτελέσει την φωνή των πληττόμενων αρχιτεκτόνων, που με την πληττόμενη κοινωνία κάνουν κοινό αγώνα.

συσπειρωση αριστερων αρχιτεκτονων