Καταγγελία της Σ.Α.Α. - Πραξικοπηματικός ο ορισμός αντιπροσώπων του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής

Η λειτουργεία των ΣΑ αφορά χιλιάδες συναδέλφων και την επαγγελματική τους υπόσταση. Αν και διακηρυκτικά τα ΣΑ στοχεύουν να συμβάλουν στην ποιότητα και αρτιότητα της αρχιτεκτονικής επανειλημμένα λειτουργούν ως διεκπεραιωτές ασύμβατων με τον ρόλο τους παρεμβάσεων, στο πλαίσιο της κυρίαρχης τάσης για μη βιώσιμη και κερδοσκοπική ανάπτυξη του χώρου. Στην πράξη συνάδελφοι/ισσες καταλήγουν να ταλαιπωρούνται, καθώς μέσω της δοτής αυτής εξουσίας οικοδομούνται σχέσεις εξάρτησης και υποτέλειας, σε ορισμένες περιπτώσεις και διαπλοκής.

Στις συνθέσεις των Συμβούλιων Αρχιτεκτονικής με βάση το νόμο, ο ΣΑΔΑΣ- ΠΕΑ ορίζει 2 εκπροσώπους μέλη του (τακτικό και αναπληρωματικό μέλος) που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Εν όψη του νέου ορισμού μελών συμβουλίων (θητεία ξεκινούν από σήμερα 1 Απριλίου) με λύπη και αγανάκτηση διαπιστώσαμε ότι έχουν αποσταλεί από το Σύλλογο καταστάσεις ορισμού εκπροσώπων, μελών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής, σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς να έχει προηγηθεί συνεδρίαση ΔΣ, διαβούλευση, αξιολόγηση των αιτήσεων. Ως Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων καταγγέλλουμε αυτή την αυθαίρετη, αντιθεσμική και μοναδική στα χρονικά λειτουργίας του ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ ενέργεια με ευθύνη του Προέδρου του ΔΣ Δ. Ξυνομηλάκη.

Ο αντιδημοκρατικός και εν κρυπτώ ορισμός εκπροσώπων του Συλλόγου μας, αποτελεί εκδήλωση ακραίου δεξιού νεποτισμού, ξεχειλίζει το ποτήρι της μετατροπής του ΣΑΔΑΣ- ΠΕΑ σε παραμάγαζο εξυπηρέτησης συμφερόντων, ημετέρων και εργολάβων. Ο Δ. Ξυνομηλάκης, εκπρόσωπος της ΔΚΜ, που με τις πράξεις του την χαρακτηρίζει, κατάφερε, ελάχιστα πριν την έξοδο του από τη θέση του Προέδρου του ΔΣ, να αμαυρώσει περαιτέρω το θεσμικό του ρόλο. Αναρωτιόμαστε ειλικρινά αν συνέβαλαν στο ανοσιούργημά του – ή ακόμα χειρότερα, αν έχουν «εξυπηρετηθεί» από αυτό κάποια μέλη τους – οι παρατάξεις που στηρίζουν την επιζήμια σημερινή διοίκηση του ΔΣ, δηλαδή η ΕΛΕΜ, η Σύγχρονη Αρχιτεκτονική Έκφραση, καθώς και τα «Ανεξάρτητα» ψηφοδέλτια (Συλλογική Κίνηση και Αρχιτέκτονες Εύβοιας).

Καλούμε το ΔΣ ως ελάχιστο δείγμα στις δημοκρατικές παραδόσεις του Συλλόγου μας, να σταθεί απέναντι στην απαράδεκτη αυτή ενέργεια, να την καταγγείλει και να την ανακαλέσει, με απόφαση του την Παρασκευή. Πρέπει να μπει φραγμός στη μετατροπή των ΣΑ σε γρανάζι ενός μηχανισμού κομματικής ευνοιοκρατίας, άσκησης επαγγελματικού ανταγωνισμού και εξυπηρετήσεων. Εισηγούμαστε να τηρηθεί από το ΔΣ μια διαφανής (με κοινά κριτήρια αξιολόγησης) και δημοκρατική διαδικασία ορισμού.

Καλούμε τα μέλη του συλλόγου να αποδοκιμάσουν ανοιχτά αυτές τις πρακτικές της ΔΚΜ, αίτιο της θεσμικής διολίσθησης, πολλαπλά επιζήμια για τις ανάγκες των Αρχιτεκτόνων/ισσών, τις αξίες και τις αρχές της Αρχιτεκτονικής δημιουργίας.

Εκδήλωση/συζήτηση στο Πολυτεχνείο: "Συλλογική κατοίκηση και Αρχιτεκτονική από τα κάτω: μαθαίνοντας από τα Προσφυγικά"

Πέμπτη 2 Απριλίου στις 17:30, 

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Κτίριο Αβέρωφ).

Τον Ιούνιο του 2026 υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ και της Δ.ΥΠ.Α., η οποία προβλέπει την ανάπλαση των 4 πρώτων από τα 8 κτιριακά συγκροτήματα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της σύμβασης αυτής η προκήρυξη του διαγωνισμού για την ανάθεση του έργου θα λάβει χώρα στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Παράλληλα, προβλέπει τη δήθεν δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και ξενώνων φιλοξενίας. Στην πραγματικότητα όμως στοχεύει στην εκκένωση της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών και των ήδη υπαρχόντων κοινωνικών κατοικιών και Δομών Φιλοξενίας για τους θεραπευόμενους και συνοδούς του αντικαρκινικού νοσοκομείου "Ο Άγιος Σάββας".

Συμμετέχουμε στη παρακάτω εκδήλωση ως Πρωτοβουλία ΥΔ-ΜΠΤΧ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ στο πλαίσιο της αλληλεγγύης μας προς την Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών και τον αγώνα που δίνεται κατά της σύμβασης και επιδιώκουμε να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από ζητήματα συλλογικής κατοίκησης, αυτοοργάνωσης και αρχιτεκτονικής πρακτικής από τα κάτω. Στο κέντρο της συζήτησης αυτής τοποθετούνται οι έννοιες των κοινών, της συλλογικής κατοίκησης και των συλλογικών διαδικασιών που νοηματοδοτούν τον χώρο και διαμορφώνονται από αυτόν.
Ως μεταπτυχιακές και υποψήφιοι διδάκτορες αλληλέγγυες στον αγώνα της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών, σας καλούμε να συζητήσουμε για τις έννοιες και τις πρακτικές αυτές, ως πραγματώνονται μέσα από τον αγώνα της Κοινότητας και στέκουν κόντρα στα κυρίαρχα πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα που λυμαίνονται τους χώρους του αγώνα.

Στην εκδήλωση θα παρέμβουν :
-Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών
-Πρωτοβουλία ΜΠΤΧ-ΥΔ Αρχιτεκτονικής
-Αρχιτεκτον(ισσ)ες σε αλληλεγγύη με τα προσφυγικά
-Ομάδα μουσειακής υποστήριξης του “Άλλου Μουσείου”
-Λεωνίδας Κουτσουμπός, Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
-Σταύρος Σταυρίδης, Ομότιμος Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Ε.Μ.Π
-Τάσης Παπαϊωάννου, Ομότιμος Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Ε.Μ.Π

Να αρθεί η σύμβαση από την περιφέρεια Αττικής που προβλέπει την "ανάπλαση" και εκκένωση των προσφυγικών

Να παραμείνουν όλοι οι κάτοικοι των προσφυγικών στα σπίτια, στον τόπο και την περιοχή που διαμένουν και έχουν συνδεθεί κοινωνικά-πολιτισμικά και οργανικά μαζί τους.

Να δοθούν έμπρακτες εγγυήσεις για την αποκατάσταση των προσφυγικών από την ΑΜΚΕ "Κάτοικοι και φίλοι Προσφυγικών" με τη δική της χρηματοδότηση - ούτε ευρώ δημοσίου χρήματος για την ανάπλαση των προσφυγικών

Αλληλεγγύη στον απεργό πείνας, κάτοικο των Προσφυγικών και μέλος της κοινότητας, Αριστοτέλη Χαντζή

Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε!

Εκδήλωση/συζήτηση στο Πολυτεχνείο: "Συλλογική κατοίκηση και Αρχιτεκτονική από τα κάτω: μαθαίνοντας από τα Προσφυγικά"

Η συλλογική μνήμη της πόλης

 του Τάση Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα-ομότιμου καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

                                                                                                                   Σοβάδες της μνήμης

Η πόλη είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αναπτύσσεται, εξελίσσεται και μετασχηματίζεται διαρκώς μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Είναι η χωρική έκφραση της ζωής των κατοίκων της, που αποτυπώνεται πάνω σε κτίρια, δρόμους, πλατείες, πάρκα, σε κάθε φανερή και αφανή γωνιά της. Η πόλη φέρει μέσα στο σώμα της τη συσσωρευμένη μνήμη όλων των ιστορικών της περιόδων, ένα ιδιόμορφο παλίμψηστο όπου η μία εποχή επικάθεται πάνω ή στέκει πλάι στην άλλη.

Περπατάμε στους δρόμους της Αθήνας περνώντας δίπλα από κτίσματα διαφορετικών εποχών: παλιά αθηναϊκά, νεοκλασικά, μεσοπολεμικά, νεότερα. Κτίρια που το καθένα διηγείται την ιστορία της δικής του εποχής, την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν μέσα τους στο παρελθόν. Ζούμε σε μια μοναδική πόλη με ιστορία χιλιετιών μεγάλων πολιτισμών του παρελθόντος, που άφησαν πάνω στο σώμα της συγκλονιστικά ερείπια.

Αυτή είναι η μοναδικότητά της, η ομορφιά της, καθώς η ζώσα ιστορία της συνεχίζει αδιάλειπτη μέσα στο διάβα των αιώνων. Ιστορία περασμένων γενεών που άφησαν τα δικά τους σημάδια πάνω στους τοίχους των κτιρίων, όσων φυσικά υπάρχουν ακόμη και δεν γκρεμίστηκαν από την κερδοσκοπική βουλιμία της εργολαβικής μπουλντόζας και της άπληστης αντιπαροχής. Ωρες - ώρες έχεις την αίσθηση ότι ενώ ζεις στο παρόν, κάτι απροσδιόριστο σε συνδέει μυστηριωδώς με αυτό που έχει υπάρξει στο πολύ μακρινό παρελθόν, σαν να συρρικνώνεται ο χρόνος και να συμπυκνώνεται σ’ ένα άχρονο σήμερα.

Είναι πολλά τα παλιά κτίρια που στέκουν ακατοίκητα και ξεχασμένα στο κέντρο, αλλά και στις γειτονιές της Αθήνας. Μένουν ασυντήρητα και αφρόντιστα και σιγά σιγά καταρρέουν, αφού κανείς δεν νοιάζεται για την προστασία και τη σωτηρία τους, κι ας έχουν κριθεί –τα περισσότερα εξ αυτών– διατηρητέα από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Κι ας υπάρχει το τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα που έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις τα τελευταία χρόνια. Την ίδια ώρα που πληθαίνουν οι άστεγοι συμπολίτες μας οι οποίοι ζουν σε χαρτόκουτα στο δρόμο, δίπλα σε αδειανά σπίτια με σφαλισμένα παράθυρα και τσιμεντόλιθους στις πόρτες τους, χιλιάδες σπίτια στην πρωτεύουσα που ανήκουν (τι ειρωνεία!) στο Δημόσιο, στην Εκκλησία, σε κοινωφελή ιδρύματα παραμένουν αδειανά και νεκρά.

Εγκαταλείποντας τα παλιά κτίρια και αφήνοντάς τα στη φθορά του χρόνου, είναι σαν να βυθίζεις στη λήθη κι αυτό που συμβολίζουν μέσα στον αστικό ιστό. Ιστορικά γεγονότα που συντάραξαν τη σύγχρονη ιστορία της, όπως είναι, για παράδειγμα, οι οπές από τις σφαίρες και τις οβίδες πάνω στους σοβάδες των προσόψεων, από τις οδομαχίες του Δεκέμβρη του ’44. Σημάδια που λειτουργούν ως «σιωπηλά» τεκμήρια - μαρτυρίες πάνω στις πολυκαιρισμένες όψεις των κτιρίων, αφηγούνται τις τραυματικές εμπειρίες της νεοελληνικής κοινωνίας καθορίζοντας τη συλλογική μνήμη της. Τις «ενοχλητικές» εκείνες μνήμες που στοιχειώνουν τη σύγχρονη ιστορία και τις οποίες τελευταία κάποιοι θέλουν διακαώς να αναθεωρήσουν και να παραχαράξουν, σπρώχνοντάς τις για πάντα στη λήθη.

Εχει τεράστια σημασία, λοιπόν, με ποιον τρόπο συντηρούμε τα κτίρια των παλαιότερων εποχών, πόσο μάλλον αυτά που έχουν χαρακτηριστεί ιστορικά και αρχιτεκτονικά μνημεία. Διατήρηση και προστασία δεν σημαίνει αφαίρεση των παλαιών υλικών και αντικατάστασή τους με σύγχρονα. Δεν σημαίνει ούτε κι αλόγιστη χρήση οικοδομικών μεθόδων που ναι μεν «ανακαινίζουν» τα κτίρια, αλλά παράλληλα αλλάζουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, αλλοιώνοντας την ιστορική και συμβολική ταυτότητά τους. Το νομικό πλαίσιο είναι γνωστό εδώ και χρόνια τόσο από τις διεθνείς συμβάσεις που έχει υπογράψει η χώρα μας όσο και από τη σχετική νομολογία που ισχύει στον τόπο μας.

Τα υλικά και τα χρώματα που οφείλουμε να επιλέγουμε σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να είναι παρόμοια και συμβατά με αυτά που είχαν χρησιμοποιηθεί κατά την αρχική κατασκευή (π.χ. κονιάματα παρόμοιας σύστασης με τα αρχικά). Την ίδια στιγμή θα πρέπει να υπάρχει διακριτική διαφοροποίηση των νέων οικοδομικών επεμβάσεων από τις παλαιότερες, προκειμένου να αντιλαμβάνεται κανείς (τώρα αλλά και στο μέλλον) τις νέες επισκευές ως ξεχωριστές φάσεις της ιστορικής στρωματογραφίας των μνημείων.

Ισως γι’ αυτό προξενούν κατάπληξη οι πρόσφατες και ακατανόητες ανακοινώσεις της Περιφέρειας Αττικής για τον τρόπο ανακαίνισης και «εξωραϊσμού» των Προσφυγικών της Αλεξάνδρας, με πρόσχημα την επαναχρησιμοποίησή τους ως χώρων δήθεν κοινωνικής κατοικίας και ξενώνων φιλοξενίας των ασθενών του νοσοκομείου Αγ. Σάββας. Εκτός από την απαράδεκτη πρόθεσή της να προχωρήσει στη βίαιη εκκένωση των πολυκατοικιών από τους κατοίκους που ζουν εκεί με τον αναπόφευκτο ξεριζωμό τους, αμφιλεγόμενες είναι και οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις που προτίθεται να κάνει πάνω στο μνημείο, στοχεύοντας πονηρά στα κοινωνικά αντανακλαστικά των Αθηναίων.

Συνοπτικά, προβλέπεται η καθαίρεση όλων των εξωτερικών και εσωτερικών επιχρισμάτων των λίθινων φερόντων τοίχων, η τοποθέτηση νέων ενισχυμένων επιχρισμάτων, αλλά και η ολοσχερής καθαίρεση και ανακατασκευή των πλακών των δωμάτων, μαζί και των πλυσταριών που υπάρχουν στις ταράτσες και των περιμετρικών στηθαίων! Οικοδομικές εργασίες μεγάλης κλίμακας, που εφόσον ολοκληρωθούν δεν θα μείνει τίποτε που να θυμίζει την παλαιότητά τους και την ιστορική διαδρομή τους μέσα στα χρόνια!

Εκτεταμένες επεμβάσεις, δηλαδή, οι οποίες θα αλλοιώσουν εντελώς τον αυθεντικό χαρακτήρα των προσφυγικών πολυκατοικιών, τον λόγο, δηλαδή, για τον οποίο κρίθηκαν διατηρητέες, εξαφανίζοντας για πάντα την πατίνα και τα ίχνη που έχει εναποθέσει ο χρόνος πάνω τους. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με την άκρως αντικοινωνική απόφαση για το ξεσπίτωμα απροστάτευτων κοινωνικών ομάδων, αλλά και τη διάλυση της υποδειγματικής αυτοοργανωμένης κοινότητας που έχουν δημιουργήσει εκεί, ακυρώνεται στην πράξη η τωρινή λειτουργία τους ως το μοναδικό συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας που έχει απομείνει ζωντανό σήμερα. Και την ίδια στιγμή ακυρώνεται και εξαλείφεται οριστικά η ανεκτίμητη συμβολική και ιστορική αξία που έχουν για τη συλλογική μνήμη των κατοίκων της Αθήνας!

Ή μήπως αυτός είναι άραγε ο βαθύτερος και ανομολόγητος στόχος της Περιφέρειας και της κυβέρνησης της Ν.Δ.;

Η συλλογική μνήμη της πόλης

Βιβλιοπαρουσίαση: "Κατοικώντας την εξαίρεση" - Τετάρτη 11/3 στις 18:00, ΕΜΠ

 

Την Τετάρτη 11/3 στις 18:00, στην αίθουσα 008 του Κτιρίου Αβέρωφ του συγκροτήματος Πατησίων του ΕΜΠ, θα λάβει χώρα η βιβλιοπαρουσίαση του συλλογικού τόμου "ΚΑΤΟΙΚΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ" (εκδόσεις futura).

Συμμετέχουν - συντονίζουν οι επιμελητές του βιβλίου:
Στελίνα Πορτέση, μέλος ΔΣ ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής
Σταύρος Σταυρίδης, ομότιμος καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Για το βιβλίο θα μιλήσουν:
Κώστας Βουρεκάς, Πρόεδρος ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής
Τόνια Κατερίνη, πρ. Πρόεδρος ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ και μέλος της Ενωτικής Πρωτοβουλίας κατά των Πλειστηριασμών
Αλίκη Κοσυφολόγου, διδακτόρισσα πολ. επιστήμης ΕΚΠΑ

Συνέντευξη τύπου Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ - Τοποθέτηση του σ. Κώστα Σαμδάνη

Είμαστε πολύ χαρούμενοι και χαρούμενες καθώς πετύχαμε τον πρώτο μας στόχο! 10 μήνες πριν ξεκινήσαμε τη συλλογή υπογραφών. Η κατάθεση των 23.000 υπογραφών στη Δημοτική αρχή αποτελεί αναμφίβολα μια πρώτη μεγάλη νίκη που ανήκει στους δημότες που συμμετείχαν στη διαδικασία. Τα καταφέραμε!

Είχαμε την πίστη ότι θα το πετύχουμε και το πετύχαμε. Έχει αξία να σταθούμε σε ένα γεγονός που συνέβη μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα των 10 μηνών και έχει να κάνει με την ανατροπή του σχεδίου ανάπλασης που υποστηρίζονταν μέχρι πριν λίγο καιρό από την κυβέρνηση, το υπερταμείο και την διοίκηση της ΔΕΘ. Δεν θα σταθώ στο τί ήταν αυτό το φαραωνικό σχέδιο, εξάλλου οι ίδιοι οι ένθερμοι υποστηριχτές του μόλις το εγκατέλειψε η κυβέρνηση το εγκατέλειψαν και αυτοί. Πολλοί αναρωτιούνται, όμως γιατί συνεχίζουμε αφού το πολύ κακό αυτό σχέδιο, όπως ομονοούμε όλοι πλέον, αποσύρθηκε.

Συνεχίζουμε καθώς η θέση μας δεν ήταν απλώς μια στείρα άρνηση στο σχέδιο ανάπλασης. Κυρίως ήταν μια θετική πρόταση ένα μεγάλο ΝΑΙ σε αυτό που έχει ανάγκη η πόλη και οι οι κάτοικοί της. Η τεκμηρίωση της απόρριψης των σχεδίων ανάπλασης ήταν και είναι για εμάς ένα αναγκαίο κακό προκειμένου να υποστηρίξουμε τη δική μας θέση.

Η δική μας πρόταση για το χώρο της ΔΕΘ είναι ξεκάθαρη, βασίζεται στις ανάγκες της πόλης και των κατοίκων της, όπως έχουν αποτυπωθεί σε όλα τα σχέδια και τις μελέτες μητροπολιτικής κλίμακας ήδη από το σχέδιο Ε. Εμπράρ. Δεν εταιροκαθορίζεται από τις προτάσεις του υπερταμείου.
Από όλα τα στοιχεία που θα μπορούσα να παραθέσω για τη δική μας θέση θα επιλέξω αρχικά μόνο δύο.
1) Θέλουμε μητροπολιτικό πάρκο με ενιαία έκταση και υψηλό πράσινο
2) Θέλουμε να διατηρηθεί η ιστορική μνήμη της ΔΕΘ, ό,τι καλό δηλαδή υπάρχει και αξίζει να αποκατασταθεί – συντηρηθεί εντός του χώρου αυτού.

Μία βασική διαφορά μεταξύ της θέσης μας των και των προτάσεων του υπερταμείου είναι πως για εμάς το κυρίως ζητούμενο είναι το πάρκο υψηλού πρασίνου. Η διάσωση των αξιόλογων μοντερνιστικών κτιρίων θα φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές δραστηριότητες και θα δίνουν πολιτιστική ζωή στο πάρκο. Δεν κατακερματίζουν το χώρο, δεν αναιρούν την λειτουργία του χώρου ως πάρκο και είναι υποστηρικτικά ως προς αυτό.

Αντίθετα για το υπερταμείο, το κυρίως θέμα είναι η εργολαβία για την κατασκευή νέου/ ων μεγάλου/ων κτίριου/ων, ξεριζώνεται η ιστορική μνήμη, ό,τι έχει δηλαδή ως συλλογικά βιωμένη εμπειρία η πόλη από τη ΔΕΘ το ξεχνάμε καθώς το υπάρχον κτιριακό απόθεμα αποξηλώνεται εκ θεμελίων. Το λεγόμενο “πάρκο” κατακερματιζεται και λειτουργεί ως περιβάλλοντας χώρος υποστηρικτικός για τα νέα κτίρια. Είναι σαφές πως δεν πρόκειται για ενιαίο πάρκο και ούτως ή άλλως δεν χαρακτηρίζεται ούτε στο Π.Δ. της ανάπλασης ως χώρος πρασίνου.

Κλείνοντας θα ήθελα να πω, πως ο χώρος αυτός είναι η τελευταία ευκαιρία και ελπίδα της πόλης για να αποκτήσει ένα μητροπολιτικό πάρκο και να αυξήσει το πράσινο της /κάτοικο. Δεν υπάρχει άλλος τέτοιος ενιαίος χώρος ικανής έκτασης για μητροπολιτικό πάρκο. Γι’ αυτό η ευκαιρία αυτή δεν πρέπει να χαθεί και είναι αυτός ο λόγος που η επιτυχία του δημοψηφίσματος έχει τεράστια αξία για την πόλη.

Συνέντευξη τύπου Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ - Τοποθέτηση του σ. Κώστα Σαμδάνη

Απόφαση ΣΑΔΑΣ Τμ. ΑΤΤΙΚΗΣ για τα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ Λ.ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΣΧΗΜΑ ΤΗΣ «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ»

Α.Π. 4978                                                                                         Αθήνα, 4 Μαρτίου 2026

Τον Ιούνιο του 2025 υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής, του Υπουργείου Πολιτισμού και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, η οποία προβλέπει την ανάπλαση των 4 πρώτων από τα 8 κτιριακά συγκροτήματα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της σύμβασης αυτής, η προκήρυξη του διαγωνισμού για την ανάθεση του έργου θα λάβει χώρα στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Η διάρκεια της προγραμματικής σύμβασης ορίστηκε σε επτά έτη από την υπογραφή της (Ιούνιος του 2025), με δυνατότητα παράτασης για τέσσερα ακόμη έτη για την ολοκλήρωση του αντικειμένου της. Η σύμβαση προβλέπει τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και ξενώνων φιλοξενίας. Στην πραγματικότητα όμως στοχεύει στην εκκένωση της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών με στόχο, όπως προκύπτει σύμφωνα με δημοσιεύματα που καταγράφουν τις προθέσεις της Περιφέρειας, την «ενίσχυση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή λόγω καταλήψεων και φαινομένων αναρχίας σε ορισμένα τμήματα των κτιρίων».

Σήμερα στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας κατοικούν ήδη πάνω από 400 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων όπως πρόσφυγες, παιδιά, υπερήλικες, καρκινοπαθείς, κ.ά., συνυπάρχοντας με ιδιωτικές κατοικίες, καθώς το ιδιοκτησιακό καθεστώς του συγκροτήματος είναι μικτό. Η Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών, η οποία παρουσίασε το εγχείρημά της και στο πρόσφατο συνέδριο του ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής «Κατοικία σε Κρίση», μεταξύ άλλων στηρίζει άτομα με εξαρτήσεις σε συνεργασία με τις δομές απεξάρτησης του 18 άνω και προσφέρει φιλοξενία σε καρκινοπαθείς και συνοδούς τους, σε συνεννόηση με μέλη του Σωματείου Εργαζομένων του νοσοκομείου «Άγιος Σάββας». Η Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών δηλώνει ότι είναι σε θέση να προχωρήσει σε περαιτέρω συντήρηση και αποκατάσταση των προσφυγικών, αν της δοθεί η νομική δυνατότητα, με τη συμμετοχή και διακεκριμένων συναδέλφων αρχιτεκτόνων και μηχανικών άλλων ειδικοτήτων.

Όπως προκύπτει από δημοσιεύματα, η χρηματοδότηση την εκκένωσης των προσφυγικών προέρχεται από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής, μέσω του Περιφερειακού ΕΣΠΑ 2021-2027, μετά και από διαβουλεύσεις της Περιφέρειας Αττικής με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι στο σχέδιο έκθεσης της «Ειδικής Επιτροπής για τη Στεγαστική Κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση», στο οποίο προτείνεται «ο διπλασιασμός των κονδυλίων για προσιτή κατοικία στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών συνοχής», η κύρια πολιτική κατεύθυνση είναι η ενίσχυση του κατασκευαστικού κλάδου για να αυξήσει την προσφορά κατοικίας, ο περιορισμός της ζήτησης είναι εκτός της συζήτησης καθώς «ο έλεγχος των τιμών και οι περιοριστικές παρεμβάσεις στην αγορά είναι αναποτελεσματικές , καθώς προκαλούν αβεβαιότητα, αποθαρρύνουν τις επενδύσεις και αποτρέπουν αυτούς που θα μπορούσαν να δουλέψουν αποτελεσματικά σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης ώστε να συμβάλουν στην επέκταση της προσφοράς», ενώ για τις επιπτώσεις των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων στις τιμές της κατοικίας «απαιτούνται περισσότερες αποδείξεις». Επιπλέον πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μεταξύ άλλων η εκκένωση καταλήψεων στέγης ανά την Ευρώπη, καθώς, με βάση το παραπάνω κείμενο, πρόκειται για «επιθέσεις στην ιδιωτική περιουσία, τις θεμελιώδεις αξίες και τα θεμελιώδη δικαιώματά μας, δεδομένης της αδυναμίας των ιδιοκτητών να ανακτήσουν την κατοικία τους, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα τη νομική αβεβαιότητα, η οποία με τη σειρά της οδηγεί στη μείωση της προσφοράς».

• Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής, αντιτίθεται στην επικείμενη εκκένωση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, μέσω της οποίας θα βρεθούν άμεσα στο δρόμο περισσότεροι από 400 άνθρωποι που δεν έχουν που αλλού να πάνε, με το πρόσχημα της κατασκευής «κοινωνικής κατοικίας» μετά από μια δεκαετία. Οι αναπλάσεις αυτές μάλιστα, όπως γίνονται σήμερα, καταλήγουν σε άνοδο των τιμών της γης, της κατοικίας και των ενοικίων, εκδιώκοντας από τις γειτονιές τους κατοίκους και ενοικιαστές για την εγκατάσταση επισκεπτών, τουριστών και ανώτερων οικονομικών στρωμάτων. Η περιοχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο τέτοιων σχεδιασμών, με προγράμματα όπως η λεγόμενη «Διπλή Ανάπλαση».
• Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής, σε αντίθεση με την τρέχουσα κυβερνητική και ευρωπαϊκή πολιτική, η οποία με πρόσχημα την «κοινωνική κατοικία» επιδοτεί ουσιαστικά τις δραστηριότητες των κατασκευαστικών και τραπεζικών ομίλων, ζητάει την ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής – εργατικής – φοιτητικής κατοικίας με αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα, με ανασύσταση του έργου των Οργανισμών Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και Εργατικής Εστίας για την παραγωγή φθηνής και ποιοτικής κατοικίας για τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα και πλήρη νομοθετική προστασία της πρώτης κατοικίας λαϊκών νοικοκυριών με απαγόρευση των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας.
• Τέλος, ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής, με βάση προηγούμενη απόφαση της Γενικής του Συνέλευσης, καλεί τα μέλη του να συμμετάσχουν στη συγκέντρωση σωματείων και φορέων στο πλαίσιο των Διεθνών Ημερών Δράσης για τη Στέγαση (Housing Action Days), που θα γίνει φέτος στην Αθήνα την Παρασκευή 27 Μάρτη και ώρα 18:00, στον χώρο μπροστά από τα Προσφυγικά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας.

Όχι στην εκκένωση των Προσφυγικών Λ.Αλεξάνδρας με το πρόσχημα της «κοινωνικής κατοικίας»

Στηρίζουμε τον τοπικό αγώνα για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο χώρο της ΔΕΘ

Στηρίζουμε τον τοπικό αγώνα για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο χώρο της ΔΕΘ, όπως άλλωστε όριζαν και όλα στα σχέδια μητροπολιτικής κλίμακας αρχής γενομένης από το σχέδιο Εμπράρ. 

Οι συνάδελφοί μας, φίλοι και μέλη μας στη Θεσσαλονίκη πρωτοστατούν σε αυτόν τον αγώνα της πόλης και στην ανάληψη πρωτοβουλιών μέσω του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης. 

Ως Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων θα συμβάλουμε στο μέτρο των δυνατοτήτων μας για να ολοκληρωθεί με επιτυχία το πρώτο τοπικό δημοψήφισμα και να εκφραστούν οι ανάγκες των κατοίκων της Θεσσαλονίκης για αύξηση του πρασίνου και δημόσιου ελεύθερου χώρου.

Ακολουθεί η ανακοίνωση της ΑΝΑΣΑ:

Αναγκαζόμαστε να δημοσιεύσουμε εμείς την απόφαση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης σχετικά με τη συμμετοχή των μελών του στην προσπάθεια της πόλης για το τοπικό δημοψήφισμα σχετικά με το χώρο της ΔΕΘ καθώς η διοίκηση της ΔΚΜ δεν το πράττει. 

Η συμμετοχή του ΣΑΘ στη σύμπραξη των φορέων για το δημοψήφισμα επιβεβαιώθηκε στη Γενική Συνέλευση στις 13/12/2025. Κατόπιν μετά από εισήγησή μας στο ΔΣ της 4/2/2026 δεσμεύτηκε πως θα σταλεί το παρακάτω κείμενο προς τα μέλη. 

2 μήνες μετά τη Γ.Σ. και 12 μέρες μετά την έγκριση από το ΔΣ και δεν έχει σταλεί τίποτα στα μέλη. Δεν είναι απλή κωλυσιεργία, είναι επιλογή της ΔΚΜ. 

Ακόμα και έτσι όμως, οι αρχιτέκτονες συμμετέχουν ήδη μαζικά και οι 23.000 υπογραφές έχουν σχεδόν μαζευτεί!

Το Δημοψήφισμα θα γίνει! Η Νίκη αυτή ανήκει στην πόλη και τους κατοίκους της. 

Οι αρχιτέκτονες χρωστάμε ένα μητροπολιτικό πάρκο στην πόλη. Ξέρουμε ήδη από την εκπόνηση του σχεδίου Εμπράρ πού πρέπει να γίνει και θα γίνει! Αυτό το πάρκο θα το κερδίσουμε και θα το σχεδιάζουμε μαζί με την κοινωνία και θα είναι το πιο όμορφο! 

Ακολουθεί η Ανακοίνωση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης

Πρόσκληση σε συμμετοχή των αρχιτεκτόνων για το Τοπικό Δημοψήφισμα για το χώρο της ΔΕΘ

Αγαπητοί συνάδελφοι/ ισσες,

ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης στην Γενική του Συνέλευση αποφάσισε την:

• Ενεργή συμμετοχή του ΣΑΘ στον δημόσιο διάλογο για τη ΔΕΘ, σε συνέχεια των προηγούμενων αποφάσεων του. Συμμετοχή στην σύμπραξη για το δημοψήφισμα και σε κάθε πρωτοβουλία φορέων – κατοίκων με σκοπό τη μετατροπή της έκτασης της ΔΕΘ σε μητροπολιτικό πάρκο με την ταυτόχρονη διάσωση των αξιόλογων μοντερνιστικών κτιρίων της.

• Πρωτοβουλίες για την ενίσχυση συμμετοχής των πολιτών στην λήψη των αποφάσεων.

Προς υλοποίηση των παραπάνω καλούμε όσα μέλη του ΣΑΘ επιθυμούν σε συμμετοχή για τη συγκρότηση ομάδας του ΣΑΘ με σκοπό τη συλλογή υπογραφών και την εξώστρεφη προβολή του θέματος στην πόλη.

Ενημερώνουμε πως συμφώνα με την ανακοίνωση της Οργανωτικής Επιτροπής για το Δημοψήφισμα και της σύμπραξης φορέων έχουν μαζευτεί ήδη οι 22.000 υπογραφές από τις περίπου 23.000 (σημ. σήμερα το νούμερο έχει ανέβει) που απαιτούνται για τη διενέργεια του σχετικού δημοψηφίσματος.

Υπάρχει δυνατότητα υπογραφής ηλεκτρονικά εδώ: https://parkodeth.gr/

Οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να στείλουν τη διαθεσιμότητά τους για την ομάδα του ΣΑΘ:

Λάουρα Μουρελάτου, 6976580074, freya49@yahoo.com

Κώστας Σαμδάνης, 6944583774, kostas_samdan@yahoo.gr

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για τις Στρατηγικές Επενδύσεις

(Απόσπασμα από τα Πρακτικά της από 24/01/2026 συνεδρίασης της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ που συγκλήθηκε στην Αθήνα, θέμα 8α).

Το καθεστώς των Στρατηγικών Επενδύσεων, όπως εφαρμόζεται σήμερα, εισάγει σοβαρές θεσμικές στρεβλώσεις: παρακάμπτει τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, αποδυναμώνει τον έλεγχο της Διοίκησης, περιορίζει τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών και αντιμετωπίζει τον χώρο ως απλό πεδίο επενδυτικής εκμετάλλευσης.

Ως αρχιτέκτονες, έχουμε θεσμικό και επιστημονικό χρέος να υπερασπιζόμαστε τον ολοκληρωμένο δημόσιο χωρικό σχεδιασμό, τη βιώσιμη ανάπτυξη και το δημόσιο συμφέρον. Οι αρχές αυτές βρίσκονται στον πυρήνα της επαγγελματικής μας ταυτότητας και δεν μπορούν να συμβιβαστούν με διαδικασίες fast track που ακυρώνουν τον σχεδιασμό και μετατρέπουν τις εξαιρέσεις σε κανόνα.

Η πρόσφατη δημόσια παρέμβαση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Νοτίου Αιγαίου δεν αποτελεί μια αποσπασματική ή συγκυριακή τοποθέτηση, αλλά την έκφραση της συσσωρευμένης εμπειρίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε περιοχές που βρίσκονται ήδη στα όρια της φέρουσας ικανότητάς τους. Οι Δήμοι κυρίως βιώνουν άμεσα τις συνέπειες ενός μοντέλου ανάπτυξης που παρακάμπτει τον χωρικό σχεδιασμό, αποδυναμώνει τις τοπικές κοινωνίες και υποβαθμίζει το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, ελλοχεύοντας κινδύνους για τελική υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος. Η εισήγηση αποτελεί μια σοβαρή και υπεύθυνη θεσμική φωνή, που ζητά όχι την άρνηση της ανάπτυξης, αλλά την επαναφορά της σε κανόνες, όρια και δημοκρατικές διαδικασίες.

Η Αντιπροσωπεία του ΣΑΔΑΣ – Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων εκφράζει τη στήριξή της στην εισήγηση και τις θέσεις της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, όπως καταγράφονται στο Απόσπασμα από το Πρακτικό της από 11.12.2025, με αρ. 8 συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, Απόφαση 71 με θέμα: «Συζήτηση και λήψη απόφασης σχετικά με στρατηγικές επενδύσεις στις Κυκλάδες», που επισυνάπτεται στον παρόν.

 

Το Προεδρείο της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ

Ο Πρόεδρος
Μιχάλης Τζάρας

Η Α’ Αντιπρόεδρος
Χρυσή Μακράκη

Ο Β’ Αντιπρόεδρος (με χρέη και Γραμματέα)
Δημήτρης Αμπόνης

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για τις Στρατηγικές Επενδύσεις

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για συμπαράσταση φοιτητών ΕΜΠ

 (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της από 24/01/2026 συνεδρίασης της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ που συγκλήθηκε στην Αθήνα, θέμα 6)

Ο ΣΑΔΑΣ – Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων καταδικάζει τη σύλληψη και τη δίωξη 15 φοιτητών της Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ και την παράνομη προσαγωγή μέλους του ΔΣ του και 23 άλλων πολιτών.

Τη νύχτα της 13ης προς 14ης Οκτωβρίου 2025, στις 2 τα ξημερώματα, με εντολή της πρυτανικής αρχής, η αστυνομία εισέβαλε απρόκλητα στον ιστορικό χώρο του Πολυτεχνείου και συνέλαβε 15 φοιτητές και φοιτήτριες. Υλοποιώντας τη νόμιμα ειλημμένη απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Συλλόγου τους, οι φοιτητές βρίσκονταν στον χώρο ειρηνικά, για να περιφρουρήσουν την κατάληψη ενάντια στα πειθαρχικά, τις διαγραφές φοιτητών, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αλλά και τον εργασιακό νόμο που επιτρέπει τη 13ωρη εργασία, ενάντια στον οποίο είχε προκηρυχθεί γενική απεργία την επόμενη μέρα. Αφού κρατήθηκαν όλη τη νύχτα στη ΓΑΔΑ, οι φοιτητές οδηγήθηκαν στα δικαστήρια, με απαράδεκτες κατηγορίες, στο πλαίσιο μιας ξεκάθαρα συνδικαλιστικής δίωξης.

Λίγη ώρα αργότερα, δυνάμεις της ΟΠΚΕ περικύκλωσαν, χτύπησαν και προσήγαγαν βίαια, αναίτια και παράνομα 24 συνδικαλιστές και φίλους των παιδιών, οι οποίοι είχαν συγκεντρωθεί στο πεζοδρόμιο απέναντι από τη ΓΑΔΑ για να μάθουν τι συμβαίνει στους φοιτητές και να ζητήσουν την απελευθέρωσή τους. Ανάμεσά τους ήταν και το μέλος του ΔΣ του ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ Μάνος Σκούφογλου. Οι προσαχθέντες μεταφέρθηκαν με κλούβα και κρατήθηκαν έως το πρωί στο Μεταγωγών, στην Πέτρου Ράλλη.

Ο αυταρχισμός του Πρύτανη του ΕΜΠ δεν ικανοποιήθηκε με την εικόνα των φοιτητών που σέρνονται στα δικαστήρια, αλλά θέλησε να τους καλέσει σε πειθαρχικές ακροάσεις για πιθανή επιβολή ποινών, για μια υπόθεση για την οποία δεν έχει προς το παρόν κριθεί κανένας ένοχος! Η μαζική και μαχητική παρουσία φοιτητών, καθηγητών και εργαζομένων, ωστόσο, ματαίωσε τις πειθαρχικές ακροάσεις.

Στο ίδιο αυταρχικό μοτίβο, ο Πρύτανης ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά ματαίωση των μαθημάτων και λοκ-άουτ στο κάτω Πολυτεχνείο, διώχνοντας τους φοιτητές για να υποδεχτεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Οι φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες που συγκεντρώθηκαν στις 20 Ιανουαρίου 2026, για να διαμαρτυρηθούν για το λοκ-άουτ, προσήχθησαν απρόκλητα από δυνάμεις της ΟΠΚΕ, πριν καν πλησιάσουν την πύλη του Πολυτεχνείου, ενώ σε έναν από αυτούς απαγγέλθηκαν κατηγορίες για «αντίσταση κατά της αρχής» και «ψευδή μαρτυρία».

Ο ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ είναι αντίθετος σε κάθε ενέργεια περιστολής της ελεύθερης συνδικαλιστικής δραστηριότητας. Ο χώρος του Πολυτεχνείου είναι ιστορικά συνδεδεμένος με τις δημοκρατικές διεκδικήσεις και τους λαϊκούς αγώνες. Η αρχιτεκτονική εκπαίδευση, όπως και καμία εκπαίδευση, δεν γίνεται με ΜΑΤ, βία και συλλήψεις.

Απαιτούμε την πλήρη απαλλαγή των κατηγορουμένων από τις κατηγορίες και την παύση κάθε δίωξης εναντίον τους.

 

Το Προεδρείο της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ

Ο Πρόεδρος
Μιχάλης Τζάρας

Η Α’ Αντιπρόεδρος
Χρυσή Μακράκη

Ο Β’ Αντιπρόεδρος (με χρέη και Γραμματέα)
Δημήτρης Αμπόνης

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για συμπαράσταση φοιτητών ΕΜΠ

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για τους Αρχιτεκτονικούς Διαγωνισμούς

(Απόσπασμα από τα Πρακτικά της από 24/01/2026 συνεδρίασης της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ που συγκλήθηκε στην Αθήνα, θέμα 8β)

Οι Αρχιτεκτονικοί Διαγωνισμοί αποτελούν μια πάγια διεκδίκηση του ΣΑΔΑΣ – Πανελλήνιας Ένωσης Αρχιτεκτόνων, καθώς είναι ο μόνος ενδεδειγμένος τρόπος για την ποιοτική αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαφάνεια – αξιοκρατία στην ανάθεση των μελετών δημόσιων έργων.

Το 2021 έγινε μια συντονισμένη προσπάθεια με τη σύσταση ομάδας εργασίας με συμμετοχή μελών του ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ και υπάλληλων του ΥΠΕΝ, να βελτιωθεί η ισχύουσα τότε νομοθεσία ώστε να θωρακιστεί περαιτέρω η διαδικασία και να αποκτήσει πιο λειτουργικό χαρακτήρα. Δυστυχώς με πρωτοβουλία του Υπουργείου στο τελικό κείμενο προστέθηκαν οι γνωστές προσθήκες που ακυρώνουν στην ουσία την προσπάθεια, εξαιρώντας πάρα πολλά δημόσια έργα από την υποχρέωση διενέργειας Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού (χρηματοδοτούμενα έργα από Ταμείο Ανάκαμψης και ΕΣΠΑ καθώς και έργα ΣΔΙΤ ή δωρεές μελετών). Επίσης στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής πολύ συχνά έρχονται δημόσιοι φορείς με έτοιμες μελέτες που εκ των υστέρων ζητάνε εξαίρεση από Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό, πιέζοντας ασφυκτικά τα μέλη των Συμβουλίων να συμφωνήσουν σχετικά.

Όμως ακόμα και όταν διεξάγεται Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός για ένα έργο, πολύ συχνά ακολουθείται μια αυθαίρετη διαδικασία με ειδικούς όρους και προδιαγραφές που στο τέλος οδηγεί στην οριστική καταστρατήγηση του θεσμού των Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών. Σε αυτό μεγάλη ευθύνη φέρουν συνάδελφοι που είτε συμμετέχουν σε τέτοιους διαγωνισμούς, είτε συνδιαλέγονται με δημόσιους φορείς για απ’ ευθείας αναθέσεις – διαγωνισμούς μελετητικών πτυχίων, προσδοκώντας σε πολλαπλά οφέλη (οικονομικά, προβολής κα).

Ζητάμε:

1. Την άμεση κατάργηση των παραγράφων που εξαιρούν δημόσια έργα από τη διαδικασία των Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών.
2. Την επίσημη καταγγελία από το ΔΣ του ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ στην Εθνική Αρχή Δημόσιας Διαφάνειας κάθε μη σύννομης διαδικασίας ανάθεσης μελετών.
3. Την προτεραιοποίηση των μελετών και των έργων που είναι αποτέλεσμα Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού στη διαδικασία των χρηματοδοτήσεων.
4. Την αύξηση του ποσού που διατίθεται από το Πράσινο Ταμείο για τη διενέργεια Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών.
5. Να γίνει αποδεκτή η αντίστοιχη νομοθεσία της UIA.

 

Το Προεδρείο της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ

Ο Πρόεδρος
Μιχάλης Τζάρας

Η Α’ Αντιπρόεδρος
Χρυσή Μακράκη

Ο Β’ Αντιπρόεδρος (με χρέη και Γραμματέα)
Δημήτρης Αμπόνης

Ψήφισμα της Αντιπροσωπείας ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ της 24.01.2026, για τους Αρχιτεκτονικούς Διαγωνισμούς

Ψήφισμα αλληλεγγύης του ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής στην Havva Suıcmez, πολιτικό πρόσφυγα από την Τουρκία

 ΑΠ 4964/13.02.2026

Τον τελευταίο καιρό το ελληνικό κράτος έχει επιδοθεί σε μια συντονισμένη εκστρατεία αφαίρεσης του καθεστώτος διεθνούς προστασίας από δεκάδες πολιτικούς πρόσφυγες προερχόμενους από την Τουρκία, οι οποίοι είχαν βρει καταφύγιο στη χώρα μας. Πρόκειται για διωκόμενους στην πατρίδα τους αγωνιστές/στριες, η επιστροφή των οποίων στην Τουρκία τους εξέθετε σε κίνδυνο νέων διώξεων, φυλακίσεων, βασανιστηρίων και θανάτου.

Είναι άνθρωποι που έχουν διεκπεραιώσει όλες τις νόμιμες διαδικασίες, έχουν αναγνωριστεί ως πολιτικοί πρόσφυγες και ξαφνικά χαρακτηρίζονται «επικίνδυνοι για την εθνική ασφάλεια», για λόγους που, στις ειδοποιήσεις της Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής, δεν εξηγούνται και δεν αναφέρονται καν, με τη δικαιολογία του «απορρήτου». Είναι πασιφανές ότι πρόκειται για πολιτικές αποφάσεις και ενέργειες και ότι η επίκληση της «εθνικής ασφάλειας» είναι εντελώς προσχηματική.

Μία από τους στοχοποιούμενους πρόσφυγες είναι η Havva Suıcmez, που βρίσκεται στην Ελλάδα από το 1998 και έλαβε το καθεστώς του πολιτικού πρόσφυγα το 2001. Όλα αυτά τα χρόνια η Havva Suıcmez έχει αναπτύξει πλούσια δράση, συμμετέχοντας σε εκδηλώσεις συμπαράστασης στους λαούς της Τουρκίας σε συνεργασία με ελληνικές πολιτικές οργανώσεις, κόμματα, συλλόγους και συνδικάτα. Ήταν επίσης πάντα παρούσα και αλληλέγγυα σε κινητοποιήσεις του ελληνικού λαού, συμμετέχοντας σε πορείες, διαδηλώσεις και κάθε είδους εκδηλώσεις. Η ξαφνική ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, επομένως, εδράζεται σαφώς στις πολιτικές ιδέες της Havva, στις αξίες και στους αγώνες της όλα αυτά τα χρόνια, και παραβιάζει ρητά τη Σύμβαση της Γενεύης, αλλά και τις ευρωπαϊκές συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής καταγγέλλει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις ενέργειες του ελληνικού κράτους που αποσκοπούν στην αφαίρεση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας από τη Havva Suıcmez και τους άλλους πολιτικούς πρόσφυγες και δηλώνει την αμέριστη συμπαράστασή του και την αλληλεγγύη του στον αγώνα τους. Απαιτούμε να σταματήσουν άμεσα όλες οι ενέργειες που στρέφονται εναντίον των πολιτικών προσφύγων-αγωνιστών από την Τουρκία, οι οποίες παραβιάζουν το κατακτημένο δικαίωμα του πολιτικού ασύλου. Τα δικαίωμα στο άσυλο δεν μπορεί να καταπατείται από την ελληνική κυβέρνηση και πρέπει να σταματήσουν οι ανακλήσεις πολιτικού ασύλου τούρκων αγωνιστών.

Ζητάμε:

• Να μην ανακληθεί το άσυλο στην Havva Suıcmez

Παλεύουμε μαζί με την Κοινότητα των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας!

Η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών της Λ.Αλεξάνδρας καλεί σε συνέντευξη τύπου με θέμα την επικείμενη εκκένωση των Προσφυγικών και το πλάνο υπεράσπισης της Κοινότητας.

Στη συνέντευξη θα παρέμβουν συναδέλφισσες/οι και μέλη της ΣΑΑ: οι ομότιμοι καθηγητές της Σχολής αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Τάσης Παπαϊωάννου και Σταύρος Σταυρίδης, και η αρχιτεκτόνισσα -μέλος της ενωτικής πρωτοβουλίας κατά των πλειστηριασμών, Τόνια Κατερίνη.

Υπενθυμίζουμε ότι το περασμένο καλοκαίρι υπογράφηκε σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Αττικής και της Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.) με βάση την οποία μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης το έργο «της αποκατάστασης 4 προσφυγικών πολυκατοικιών στη Λ. Αλεξάνδρας προς χρήση κοινωνικής κατοικίας». Οι σχεδιασμοί τους εξαλείφουν και απαξιώνουν μια ολόκληρη κοινότητα ανθρώπων που κατοικεί τα προσφυγικά, αριθμεί πάνω από 400 ανθρώπους, και μεταξύ άλλων προσφέρει στέγη σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, με διαρκή οδηγό την αυτοδιαχείριση και την αλληλεγγύη. 

Η κοινότητα των κατειλημμένων προσφυγικών συνιστά ένα ζωντανό – και το μοναδικό αυτή τη στιγμή – παράδειγμα κοινωνικής κατοικίας στο κέντρο της πόλης, ένα ανοιχτό εργαστήρι που διοργανώνει πληθώρα πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και ιστορικών εκδηλώσεων. Πρόκειται για ένα πείραμα συλλογικής κατοίκησης στο οποίο λειτουργούν 22 αυτόνομες δομές, ανάμεσά τους δομή φούρνου, δομή ρουχισμού, βιβλιοθήκη, κοινωνικό φαρμακείο, δομή φιλοξενίας για τους Θεραπευόμενους και Συνοδούς του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου “Ο Άγιος Σάββας) κ.α.

Η Συσπείρωση Αριστερών Αρχιτεκτόνων παλεύει στο πλευρό της αυτοοργανωμένης Κοινότητας των Προσφυγικών και στηρίζει τον αγώνα των κατοίκων για ζωή με αξιοπρέπεια!

Σε μια περίοδο γενικευμένης στεγαστικής κρίσης, όπου οι δομές κοινωνικής και εργατικής κατοικίας απουσιάζουν πλήρως, εμείς υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα στη στέγη και στεκόμαστε αλληλέγγυες/οι σε ένα ζωντανό εγχείρημα συλλογικής κατοίκησης, κόντρα σε κεντρικούς σχεδιασμούς «αναπλάσεων» που υπαγορεύονται από τα συμφέροντα του real-estate και του κατασκευαστικού κεφαλαίου.

Μια αχτίδα φωτός στη σκοτεινιά των ταραγμένων καιρών μας

 του Τάση Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα-ομότιμου καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Η «κοινότητα των κατειλημμένων προσφυγικών της Αλεξάνδρας» αποτελεί μοναδικό παράδειγμα αυτοδιαχείρισης, αυτονομίας και αυτοκυβέρνησης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη!

Οι προσφυγικές πολυκατοικίες της λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν ίσως το πιο εμβληματικό παράδειγμα μοντέρνας κοινωνικής κατοικίας της εποχής του Μεσοπολέμου (1932-1935) στη χώρα μας. Από τότε μέχρι τις μέρες μας, οι οκτώ πολυκατοικίες έχουν να διηγηθούν πολλά σημαντικά γεγονότα από τη νεότερη Ιστορία της Αθήνας. Κορυφαία και πιο τραγική στιγμή τους αποτελεί αναμφίβολα η περίοδος των Δεκεμβριανών: οι τρύπες από τις σφαίρες και τις οβίδες πάνω στους σοβάδες μένουν μέχρι σήμερα αδιάψευστοι μάρτυρες των μαχών που έλαβαν χώρα εκεί, το 1944.

Το 2009, έπειτα από αγώνες πολιτών, ολόκληρο το συγκρότημα κηρύχτηκε διατηρητέο, ως «Μνημείο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς» και ως «Σύμβολο της ιστορικής μνήμης της Αθήνας». Η παρουσία των προσφυγικών πολυκατοικιών στην πόλη συμβολίζει τον διαχρονικό αγώνα των προσφύγων όπου γης για καλύτερες και πιο αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής. Μας θυμίζει την προσφυγιά που την έχουμε ζήσει ως λαός μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, στοιχειώνοντας τη σύγχρονη Ιστορία της χώρας μας κι αφήνοντας ανεπούλωτα τραύματα μέχρι τις μέρες μας. Σήμερα, δυστυχώς, πολλοί είναι εκείνοι που ξεχνούν(;) τα βάσανα και τον πόνο που βίωσαν οι Ελληνες πρόσφυγες και συμπεριφέρονται με βάναυσο τρόπο στους ανυπεράσπιστους ανθρώπους που φτάνουν στον τόπο μας από άλλες κατεστραμμένες πατρίδες.

Καθημερινά, χιλιάδες συμπολίτες μας διέρχονται μπροστά από τα ασυντήρητα μεσοπολεμικά κτίρια της Αλεξάνδρας, χωρίς να γνωρίζουν ποιοι είναι εκείνοι που κατοικούν σήμερα εκεί, τι συντελείται εντός τους, τι μπορεί να έχει φωλιάσει μέσα σ’ αυτά τα μικρά διαμερίσματα. Η ενημέρωση για το τι συμβαίνει εκεί μονοπωλείται από διάφορα δημοσιεύματα, που όμως «απέχουν πολύ από την αλήθεια». Εδώ και 16 χρόνια, σε μια από τις πιο κεντρικές περιοχές της Αθήνας, μέσα από δύσκολους και μακροχρόνιους καθημερινούς αγώνες, έχει δημιουργηθεί, αυτοοργανωθεί και εξελίσσεται διαρκώς μια μικρή εξισωτική κοινότητα: η «κοινότητα των κατειλημμένων προσφυγικών της Αλεξάνδρας».

Αποτελεί μοναδικό παράδειγμα, αυτοδιαχείρισης, αυτονομίας και αυτοκυβέρνησης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη! Τα προσφυγικά της Αλεξάνδρας είναι ένας ζωντανός θύλακος ελευθερίας των από κάτω, ανοιχτός στη γειτονιά και ευρύτερα στην κοινωνία. Είναι ένα πραγματικό χωνευτήρι ρηξικέλευθων δράσεων, όπου γίνεται μια διαρκής προσπάθεια βελτίωσης των διαπροσωπικών και κοινωνικών σχέσεων των μελών της κοινότητας, με οδηγό την αυτοδιάθεση και την επιθυμία της πραγμάτωσης μιας άλλης κοινωνίας, που ακούει στο όνομα της αλληλεγγύης και της συντροφικότητας. Στους χώρους του συγκροτήματος φωλιάζει ένας άλλος τρόπος συλλογικής κοινοβιακής ζωής απέναντι στο κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο μοντέλο που έχει μετατρέψει τη στέγαση (και όχι μόνον) από δικαίωμα των πολιτών σε πανάκριβο και απλησίαστο για τους πολλούς καταναλωτικό εμπορικό προϊόν. Εκεί συναντιούνται οι ιδέες, οι εμπειρίες και τα όνειρα πολλών συλλογικοτήτων από όλες τις γεωγραφίες του κόσμου. Από τη μαρτυρική Ροζάβα μέχρι τους ανυπότακτους ιθαγενείς Ζαπατίστας της ζούγκλας Λακαντόνα του Μεξικού.

«Ο βιωμένος χώρος υπερβαίνει τον γεωμετρικό χώρο» μας λέει ο Gaston Bachelard, κι αυτό είναι κάτι που συνειδητοποιεί αμέσως όποιος επισκέπτεται τις προσφυγικές πολυκατοικίες της Αλεξάνδρας. Την ίδια στιγμή, διαπιστώνει ότι ο χτισμένος χώρος, που αντέχει στη φθορά του χρόνου και διατηρείται ακέραιος, είναι μόνον ο χώρος που κατοικείται. Χρόνια τώρα, η κοινότητα των ανθρώπων που ζουν εκεί, επισκευάζει και συντηρεί συνεχώς τα διαμερίσματα κι αυτός είναι ο λόγος που παραμένουν ακόμη κατοικήσιμα, ειδάλλως η κατάστασή τους θα ήταν κατά πολύ χειρότερη από την εικόνα που αντικρίζουμε σήμερα. Εκτός όμως από τα κτίρια, «συντηρείται» και συνεχίζει να υπάρχει ο συλλογικός βίος των ευάλωτων ομάδων που διαβιούν εκεί, δίνοντας πραγματική υπόσταση σ’ αυτό που είναι οι προσφυγικές κατοικίες και στον λόγο που αυτές χτίστηκαν πριν από 80 χρόνια από το ελληνικό κράτος.

Ενα είναι σίγουρο: το πρωτόγνωρο κοινωνικό μοντέλο που έχει δημιουργηθεί στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, ανάμεσα στον Αρειο Πάγο και στη ΓΑΔΑ και δίπλα στο νοσοκομείο του Αγ. Σάββα ενοχλεί πολύ. Πάρα πολύ! Χρόνια τώρα, οι κάτοικοι υφίστανται αναίτιες επιθέσεις από την αστυνομία, καταστολή, καθημερινή παρακολούθηση, τρομοκράτηση και πογκρόμ, παράλληλα με τη μεθοδευμένη κατασυκοφάντηση από τα συστημικά ΜΜΕ. Τις τελευταίες μέρες, μάλιστα, πληρωμένα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Περιφέρεια Αττικής προγραμματίζει την αποκατάσταση και τη μετατροπή (sic) των τριών πρώτων πολυκατοικιών επί της Αλεξάνδρας σε κοινωνική κατοικία κι ακόμη μία σε ξενώνες συνοδών και αρρώστων του νοσοκομείου Αγ. Σάββα, στοχεύοντας για ακόμη μία φορά στον κοινωνικό αυτοματισμό και στην ελλιπέστατη πληροφόρηση της ελληνικής κοινωνίας.

Μα, όλα αυτά τα χρόνια αυτό που συντελείται στην κοινότητα των κατειλημμένων προσφυγικών είναι ο ορισμός της κοινωνικής κατοικίας! Επιπλέον ήδη λειτουργούν μέσα στις πολυκατοικίες ξενώνες για τους αρρώστους και προβλέπεται η δημιουργία και άλλων, που σημαίνει ότι προσχηματικοί είναι σαφώς οι λόγοι των κρατικών υπηρεσιών και άλλη η στόχευσή τους. Διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς δεν σημαίνει μόνο διατήρηση των κτιρίων, αλλά και της ζωής που φωλιάζει και προστατεύεται μέσα τους. Τα κτίρια δίχως τους ανθρώπους τους είναι νεκρά κελύφη. Σε ένα «επιτελικό» κράτος που δεν δίνει καμία σημασία στην ανθρώπινη ζωή είναι μεγάλη πρόκληση να επικαλούνται την κοινωνική κατοικία και τους καρκινοπαθείς αρρώστους οι κυβερνώντες, προκειμένου να επιτύχουν τον στόχο τους, που είναι η εκκένωση της πιο μακροχρόνιας, δυναμικής και ελπιδοφόρας κατάληψης της Αθήνας.
Δεν ξεσπιτώνεις φτωχούς και καταπιεσμένους ανθρώπους από διάφορες κοινωνικές ομάδες (οικονομικούς μετανάστες, πολιτικούς πρόσφυγες, ανέργους και αστέγους) που βρήκαν μια ζεστή γωνιά να προστατευτούν και να απαλλαγούν από τους εφιάλτες που τους «κυνηγούν». Αν πραγματικά θέλεις να δημιουργήσεις κοινωνικές κατοικίες για τους αδύναμους, επισκευάζεις τα εκατοντάδες κενά ανεκμετάλλευτα ακίνητα του Δημοσίου που στέκουν δεκαετίες τώρα νεκρά μέσα στον αστικό ιστό! Κοινωνική κατοικία σημαίνει κατοικία για τους κατοίκους και με τους κατοίκους, όχι απέναντι σ’ αυτούς!

Η κοινότητα των προσφυγικών μάς λέει: ελάτε να μας επισκεφτείτε, να δείτε από κοντά τις 22 αυτόνομες δομές που έχουμε δημιουργήσει, να συμμετάσχετε και να παρακολουθήσετε τις πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, εκπαιδευτικές, ιστορικές εκδηλώσεις που διοργανώνουμε. Ελάτε να γνωριστούμε και να συζητήσουμε όλες και όλοι μαζί για τα καθημερινά μας προβλήματα που είναι και προβλήματα όλων των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, οι οποίες δεν γνωρίζουν εθνικότητες, θρησκείες, χρώμα, φύλο. Νομίζω ότι οφείλουμε να σταθούμε δίπλα τους, όχι μόνο για να υπερασπιστούμε εκείνους και το πρωτόγνωρο κοινωνικό και πολιτικό εγχείρημά τους, αλλά και για εμάς τους ίδιους. Γιατί, μας δίνουν ελπίδα πως τίποτε, μα τίποτε δεν έχει χαθεί μέσα στη σκοτεινιά των καιρών, αρκεί ν’ αφήσουμε στην άκρη το υπερτροφικό ΕΓΩ και να ξαναβρούμε το ΕΜΕΙΣ!

Μια αχτίδα φωτός στη σκοτεινιά των ταραγμένων καιρών μας

Απλά μαθήματα... πνιγμού του δημόσιου

του Τάση Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα-ομότιμου καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ  

                                                                          Αστικό τοπίο της φαντασίας - Ακρυλικό σε εφημερίδα

Μια ύπουλη μεταλλαγή

Το ιδιωτικό έχει κατακυριεύσει κάθε γειτονιά των πόλεων, εκδιώκοντας το δημόσιο, το οποίο συκοφαντείται ασύστολα και με όλους τους δυνατούς τρόπους από τη σημερινή κυβέρνηση. Τα δημόσια κτίρια που χτίζονται πλέον στη χώρα μας είναι ελάχιστα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού, ενώ την ίδια στιγμή, δημόσιοι φορείς (πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, θέατρα) αλλάζουν «χέρια» και τίθενται υπό την εποπτεία και το όνομα των «εθνικών χορηγών».

Η αρχιτεκτονική εκφράζει πάντοτε στον χώρο και τον χρόνο τον τρόπο ζωής μας, τις αντιφάσεις της κοινωνίας, αποτελώντας μέσα στο πέρασμα του χρόνου έναν διαχρονικό και αξιόπιστο «δείκτη» για το ποιοι πραγματικά είμαστε. Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες αποτυπώνονται με εύληπτο τρόπο πάνω στα κτίρια, αντικατοπτρίζονται στον δημόσιο χώρο, σε κάθε φανερή και κρυφή γωνιά της πόλης. Η ίδια η ζωή των κατοίκων της πόλης βρίσκει διαμέσου της αρχιτεκτονικής και με την αρχιτεκτονική τη χωρική της έκφραση. Στις μέρες μας, οι ταξικές αντιθέσεις, αντί να αμβλύνονται, οξύνονται επικίνδυνα, με αποτέλεσμα η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών να ζει σε συνθήκες ανέχειας, ενώ μια μικρή μειοψηφία πλουτίζει υπέρμετρα εις βάρος της, σε τέτοιο βαθμό που το μέλλον να φαντάζει για τους πολλούς, ακόμα πιο σκοτεινό και δυσοίωνο.

Αρκεί να παρατηρήσουμε τι είδους κτίρια χτίζονται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Λευκές φανταχτερές εργολαβικές πολυκατοικίες, γεμάτες αλλοπρόσαλλες καμπύλες, κρυστάλλινες επιφάνειες και λαμπυρίζοντα inox, πλημμυρίζουν τις πόλεις, εκφράζοντας επιδεικτικά την έπαρση και την «γκλαμουριά» του Τίποτα. Θηριώδεις άσχημοι πύργοι ξεφυτρώνουν αλαζονικά και επιθετικά στα νότια προάστια, ως η καλογυαλισμένη μόστρα της οικονομικής δήθεν «ανάπτυξης» της χώρας. Καζίνο χτίζονται εδώ κι εκεί εξυμνώντας τον τζόγο, μαρίνες κατασκευάζονται στις παράκτιες περιοχές, έτοιμες να υποδεχθούν τα πανάκριβα γιοτ του μαύρου χρήματος και της αρπαχτής. Από την άλλη μεριά, η στεγαστική κρίση είναι εκρηκτική, με αποτέλεσμα τα ενοίκια και οι τιμές των ακινήτων να έχουν εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης σε πλήθος οικογενειών, οι οποίες σπρώχνονται βίαια στην περιθωριοποίηση.

Το ιδιωτικό έχει κατακυριεύσει κάθε γειτονιά των πόλεων, εκδιώκοντας το δημόσιο, το οποίο συκοφαντείται ασύστολα και με όλους τους δυνατούς τρόπους από τη σημερινή κυβέρνηση. Τα δημόσια κτίρια που χτίζονται πλέον στη χώρα μας είναι ελάχιστα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού, ενώ όσα κρατικά έργα κατασκευάζονται ή πρόκειται να κατασκευαστούν στο μέλλον, ακολουθούν τη διαδικασία της συγχρηματοδότησης με μεγάλες εργολαβικές εταιρείες (με την αρωγή φυσικά του κράτους και της Ε.Ε.), οι οποίες, αφού τα ολοκληρώσουν, τα εκμεταλλεύονται με αποικιοκρατικούς όρους για τεράστια χρονικά διαστήματα, θησαυρίζοντας στις πλάτες όλων μας.

Την ίδια στιγμή, δημόσιοι φορείς (πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, θέατρα) αλλάζουν «χέρια» και τίθενται υπό την εποπτεία και το όνομα των «εθνικών χορηγών». Μελέτες μουσείων χρηματοδοτούνται από εφοπλιστές και επιχειρηματίες, οι οποίοι εμφανίζονται στην κοινή γνώμη ως οι νέοι εθνικοί ευεργέτες της χώρας. Σταδιακά, το θέατρο, η μουσική, οι εικαστικές τέχνες, υποτάσσονται σε διάφορους «μαικήνες» και τα ιδρύματά τους, οι οποίοι τα χρηματοδοτούν προκειμένου να πετύχουν, εκτός των άλλων, την πολυπόθητη υστεροφημία τους. Σιγά σιγά τα πάντα οδηγούνται κάτω από τον έλεγχο και την εξουσία τους, επιβάλλοντας τα νέα πολιτισμικά πρότυπα και προβάλλοντας το είδος της τέχνης που εκείνοι επιθυμούν. Κατ’ αντιστοιχία με τα εμπορικά μικρομάγαζα που κλείνουν, αδυνατώντας να αντισταθούν στην ηγεμονία των supermarkets, έτσι έχουν δημιουργηθεί ολιγοπωλιακά «supermarkets» στην Υγεία, στην Τέχνη, στην Εκπαίδευση, που εποφθαλμιούν την «πελατεία» η οποία εξυπηρετείται από τους δημόσιους οργανισμούς.

Η καταστροφική μετάλλαξη που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια ήδη γίνεται ορατή σε όλα τα επίπεδα της καθημερινότητάς μας. Ακόμα και τα δημόσια πανεπιστήμια, παρά τη σθεναρή αντίσταση μεγάλου μέρους της σπουδάζουσας νεολαίας και τμήματος του Διδακτικού Επιστημονικού Προσωπικού και των εργαζομένων τους, σταδιακά μετατρέπονται σε ιδρύματα που λειτουργούν καθαρά με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Φορείς αυτής της ύπουλης μεταλλαγής είναι τα νεοσύστατα Συμβούλια Διοίκησης και αρκετοί «πρόθυμοι» πρυτάνεις που λειτουργούν σε διατεταγμένη υπηρεσία, εφαρμόζοντας με υπέρμετρο ζήλο τις κυβερνητικές αποφάσεις, καθώς προσδοκούν σε κάποια κυβερνητική θέση στο μέλλον. Κάθε τι δημόσιο, κάθε τι που αποτελούσε περιουσία του ελληνικού λαού και είχε κερδηθεί με πολύχρονους αγώνες στο παρελθόν, σήμερα εκποιείται με τυμπανοκρουσίες στο όνομα του «εκσυγχρονισμού και της προόδου».

Την ίδια στιγμή όμως, οι πολίτες της χώρας αντιλαμβάνονται (έστω και αργά) ότι αυτό που διακυβεύεται πλέον, είναι η ίδια η ζωή τους. Η ακρίβεια γιγαντώνεται ακριβώς λόγω αυτής της καταστρεπτικής πολιτικής, όχι μόνον σε ό,τι αφορά τα τρόφιμα, αλλά και τα υπόλοιπα αγαθά που μέρα τη μέρα γίνονται απλησίαστα. Ιστορικοί δημόσιοι θεσμοί εξαφανίζονται εν ριπή οφθαλμού, ενώ σχεδόν τίποτε δεν έχει μείνει όρθιο να στηρίζει και να προασπίζει τη ζωή και το αύριο των πολλών. Μαζί τους έχουν αφανιστεί και τα αρχιτεκτονήματα που στέγαζαν όλες τις προηγούμενες δεκαετίες τις δημόσιες λειτουργίες.

Αλήθεια, πώς μπορείς να διακρίνεις στον τόπο μας τα δημόσια κτίρια και την κοινωνική τους αποστολή στην πόλη, όταν οι περισσότερες υπηρεσίες στεγάζονται σε τυπικές πολυκατοικίες που χάνονται μέσα στην ομοιόμορφη αστική μάζα και μόνο η ταμπέλα στην είσοδό τους σε πληροφορεί ότι πρόκειται για το τάδε υπουργείο ή τη δείνα Εφορία; Το δημόσιο ως έννοια το έχει καταβροχθίσει το ιδιωτικό και η νεοελληνική πόλη δεν είναι πια τίποτε περισσότερο από ένα συμπιεσμένο συνονθύλευμα αφρόντιστων ιδιωτικών κτιρίων, ομοιόμορφων, θλιβερών, κακόγουστων.

Περπατάς στην Αθήνα και τα μόνα δημόσια κτίρια που ξεχωρίζουν μέσα στην οικοδομική αναρχία είναι τα νεοκλασικά που χτίστηκαν στα μέσα του 19ου αιώνα. Κάποια απ’ αυτά κινδυνεύουν τώρα τελευταία να χάσουν την ιστορική φυσιογνωμία τους και τον σημαντικό συμβολικό ρόλο που επιτελούν στην πόλη. Γιατί μαζί με το κτίριο, άλλο τόσο σημαντικός για τη ζωή της πόλης είναι ο δημόσιος χώρος που βρίσκεται μπροστά και γύρω του. Ο δημόσιος, ανοικτός χώρος, στον οποίο συγκεντρώνονται οι πολίτες όταν θέλουν να συναντηθούν ή ακόμα να διαδηλώσουν και να διεκδικήσουν από την εκάστοτε πολιτική εξουσία τα αιτήματά τους. Χώροι δημοκρατίας είναι τα δημόσια κτίρια και οι δημόσιοι χώροι, εκεί όπου οι πολίτες αποκτούν «συνείδηση της συμμετοχής στο συλλογικό πεπρωμένο, στο αέναο γίγνεσθαι του ανθρώπου»¹ όπως ωραία το διατυπώνει ο Βικτόρ Σερζ. Οταν αυτοί εκλείπουν, τότε θα πρέπει να ανησυχούμε σοβαρά για το μέλλον που επιφυλάσσεται στη χώρα μας.

1. Βικτόρ Σερζ, «Σημειωματάρια 1936/1947», μτφρ. Μαριάννα Τζιαντζή, ΚΨΜ, Αθήνα 2025.

Απλά μαθήματα... πνιγμού του δημόσιου

Τα γκράφιτι της διαμαρτυρίας και της αντίστασης

του Τάση Παπαϊωάννου, αρχιτέκτονα-ομότιμου καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

                                                                  Τ. Παπαϊωάννου - Γκράφιτι στο Μεξικό, λαδοπαστέλ σε χαρτί

Στο Μεξικό τα θέματα που απεικονίζονται πάνω στους τοίχους των σπιτιών, όποια πόλη και να επισκεφτείς, είναι ευρύτατα. Αυτό όμως που εντυπωσιάζει τον ξένο επισκέπτη είναι τα χιλιάδες γκράφιτι που καταγγέλλουν τη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το φασιστικό καθεστώς του Ισραήλ η οποία συντελείται στη Γάζα!

Περπατώντας στους δρόμους του Μεξικού, δεν μπορείς να μην κοντοστέκεσαι κάθε τόσο, για να θαυμάσεις τα ευφάνταστα πολύχρωμα γκράφιτι που κοσμούν τους τοίχους των κτιρίων τους. Από τα μικρά στένσιλ μέχρι τις τεράστιες τοιχογραφίες που καλύπτουν ολόκληρες όψεις κτιρίων, η τέχνη του δρόμου βρίσκεται εκεί, να σχολιάζει με τον δικό της τρόπο την καθημερινότητα των Μεξικανών. Η τέχνη θαρρείς και δραπέτευσε από τις φωταγωγημένες αίθουσες των μουσείων και των γκαλερί και πλημμύρισε τον δημόσιο χώρο, καλύπτοντας κάθε γωνιά του, κάθε σημείο του, όπου κι αν αυτό βρισκόταν. Εγκατέλειψε το κάδρο που τη φυλάκιζε, απεμπόλησε την επίπλαστη λάμψη της «Τέχνης» με Τ κεφαλαίο και πλησίασε τους απλούς ανθρώπους, μπήκε στη ζωή τους, έγινε μ’ άλλα λόγια «κοινή».

Τα έντονα χρώματα που ξεχύνονται παντού και αποτελούν το σήμα κατατεθέν της μεξικανικής κουλτούρας, αναδύονται σίγουρα από πολύ βαθιά μέσα στον χρόνο και πηγάζουν από τις προκολομβιανές παραδόσεις των ιθαγενών αυτοχθόνων λαών της Αμερικής. Το χρώμα γενικότερα αποτελεί για τους Μεξικανούς βαθιά συμβολική έκφραση ταυτότητας, ελπίδας, μνήμης και αντίστασης. Δεν είναι απλώς ένα είδος διακόσμησης, όπως θα υπέθετε κανείς, αλλά εκφράζει τη βαθιά τους ανάγκη να ομορφύνουν τη ζωή τους, απέναντι στην γκρίζα πραγματικότητα που βιώνουν. Τα γκράφιτι είναι τρόπος άμεσης επικοινωνίας, ψυχολογικής ενδυνάμωσης, εμπεριέχοντας σαφές και ισχυρό πολιτιστικό στίγμα. Είναι ο τρόπος να καταγγείλουν τη ζοφερή πραγματικότητα που τους πνίγει, την ακραία φτώχεια, την τυφλή βία και την ανεξέλεγκτη εγκληματικότητα που διαρκώς γιγαντώνεται.

Η τέχνη της διαμαρτυρίας απλώνεται παντού, σε πόλεις, χωριά, σε δρόμους, γέφυρες, πάρκα και πλατείες. Είναι συνυφασμένη τόσο με την αστική όσο και την αγροτική ζωή, αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας των ανθρώπων, έκφραση της πολιτιστικής, κοινωνικής, αλλά και τοπικής ταυτότητας. Η τέχνη αυτή, πηγαία, αυθόρμητη, αυθεντική, μιλάει κατευθείαν στις καρδιές των απλών ανθρώπων, αφού εκφράζει με αδιαμεσολάβητο τρόπο τα δικά τους προβλήματα, τις δικές τους ανησυχίες. Πάνω στους τοίχους δεν ζωγραφίζονται απλώς χρωματικές παραστάσεις, αλλά προβάλλονται αιτήματα για ειρήνη, δικαιοσύνη, ισότητα ή αναγνώριση δικαιωμάτων. Η εκρηκτική παλέτα των χρωμάτων εκφράζει την αισιοδοξία και την ελπίδα ότι αυτός ο κόσμος μπορεί και πρέπει να γίνει καλύτερος και δικαιότερος.

Οι τοιχογραφίες (murales) αποτελούν πλέον μια μακραίωνη παράδοση για τη σύγχρονη ζωή στο Μεξικό. Οι ρίζες τους φτάνουν στην εποχή των Μάγιας και των Αζτέκων, των Ολμέκων και των Ζαποτέκων, οι οποίοι διακοσμούσαν με πολύχρωμες παραστάσεις τα ιερά, τα παλάτια, τις πυραμίδες τους. Απεικόνιζαν σκηνές πολέμων, θεϊκές ή βασιλικές μορφές, τελετουργίες θυσίας, ιεροτελεστίες, αλλά και σκηνές καθημερινής ζωής. Θα έλεγε κανείς πως από εκείνα τα μακρινά χρόνια μέχρι τις μέρες μας, οι τοιχογραφίες συντροφεύουν ανελλιπώς τη ζωή των Μεξικανών.

Ιδιαίτερη στιγμή σ’ αυτή τη μακρινή πορεία αποτελεί το κίνημα του «muralismo», με κύριους εκπροσώπους τους ζωγράφους Diego Rivera, David Siqueiros και Jose Clemente Orozco, οι οποίοι δημιούργησαν εμβληματικές τοιχογραφίες σε πολλά δημόσια κτίρια που αφηγούνται μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα από την ιστορία του Μεξικού. Αλλά και αργότερα, τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, η τέχνη του δρόμου αγκάλιασε τις μεγάλες φοιτητικές διαμαρτυρίες, λαμβάνοντας έντονη πολιτική χροιά. Παρατηρώντας τα έργα αυτά στις πόλεις του Μεξικού, παρακολουθείς μέσω των αλλαγών στην τεχνοτροπία την έκφραση και τη θεματολογία τους, τη διαχρονική εξέλιξη της σύγχρονης ιστορίας της μεγάλης αυτής χώρας.

Τα θέματα που απεικονίζονται πάνω στους τοίχους των σπιτιών, όποια πόλη και να επισκεφτείς, όποιο δρόμο και να περπατήσεις, είναι ευρύτατα: πολιτιστική κληρονομιά, γυναικεία κινήματα χειραφέτησης, κοινωνικά ζητήματα, πολιτική αντίσταση, περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, αλλά και σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως η αγροτική επανάσταση του 1910 με τις δύο εμβληματικές μορφές της, τον Εμιλιάνο Ζαπάτα και τον Πάντσο Βίγια. Περιέχουν έντονους συμβολισμούς, ενώ συχνές είναι οι αναφορές σε δράσεις ακτιβιστών που δολοφονήθηκαν ή εξαφανίστηκαν. Οι εξαφανισμένοι άνθρωποι που από το 2008 μέχρι σήμερα ξεπερνούν τις 130.000 και συνεχίζουν να αυξάνονται, καθιστούν το γεγονός αυτό ως ένα από τα πιο κρίσιμα και σοβαρά ζητήματα που αντιμετωπίζει η μεξικανική κοινωνία. Αντικρίζεις τα ζωγραφισμένα πρόσωπά τους (ανδρών και γυναικών), τα ονόματά τους, ως μια προσπάθεια να μην ξεχαστούν ποτέ, να είναι πάντα παρόντα - κοντά τους, μια ελάχιστη απόδοση τιμής στη μνήμη και τον αγώνα τους.

Αυτό όμως που εντυπωσιάζει τον ξένο επισκέπτη είναι τα χιλιάδες γκράφιτι που καταγγέλλουν τη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το φασιστικό καθεστώς του Ισραήλ η οποία συντελείται στη Γάζα! Συνθήματα όπως «Ελεύθερη Παλαιστίνη», «Δεν είναι ένας πόλεμος-είναι γενοκτονία», «Θάνατος στον IDF» γραμμένα παντού, αλλά και σημαίες της Παλαιστίνης που κυματίζουν στον αέρα ή είναι ζωγραφισμένες πάνω σε μάντρες, τοίχους, κολόνες, κορμούς δέντρων, σηματοδοτούν την αλληλεγγύη και την αμέριστη συμπαράσταση του μεξικανικού λαού στη μαρτυρική Παλαιστίνη. Τα βλέπεις και αναθαρρείς, την ίδια όμως στιγμή νιώθεις και μεγάλη ντροπή για τη στήριξη που παρέχει η ελληνική κυβέρνηση στον εγκληματία Νετανιάχου και τους ακροδεξιούς υπουργούς του, την αποσιώπηση της εθνοκάθαρσης ενός ολόκληρου λαού.

Ενας λαός, όπως οι Μεξικανοί, που αισθάνεται καθημερινά τον πόνο, τον εξευτελισμό, την αδικία, την ανισότητα, καταλαβαίνει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τα πρωτοφανή μαρτύρια που υφίστανται συνάνθρωποί τους στην άλλη άκρη του πλανήτη, σαν να ’ναι δίπλα στο σπίτι τους, σαν να αφορούν αυτούς τους ίδιους. Φωνάζουν με όλους τους δυνατούς τρόπους γι’ αυτό που οι περισσότερες κυβερνήσεις στον κόσμο δεν κάνουν τίποτε για να αποτρέψουν τις χιλιάδες δολοφονίες γυναικών και μικρών παιδιών. Στο Μεξικό των τεράστιων κοινωνικών αντιθέσεων, στη σκοτεινιά και τον φόβο που απλώνονται παντού, οι Μεξικανοί αποτυπώνουν πάνω στους σοβάδες τα βάσανά τους, που είναι όμως βάσανα και όλου του κόσμου!

Τα γκράφιτι της διαμαρτυρίας και της αντίστασης

Αποχαιρετισμός στον Γιάννη Τρουλινό

 

Με την εκπνοή του 2025 έφυγε από κοντά μας, στα 80 του, ο συνάδελφος και σύντροφος στη συσπείρωση αριστερών αρχιτεκτόνων, Γιάννης Τρουλινός.

Σπούδασε αρχιτεκτονική στη Φλωρεντία τα χρόνια της χούντας και ενεπλάκη από τότε στο πνεύμα της εκτός των τειχών αριστεράς, στο οποίο παρέμεινε μέχρι το τέλος του.

Ήταν υποψήφιος με τη συσπείρωση αριστερών μηχανικών από τη συγκρότησή της.

Πάλεψε με τους προσωπικούς του δαίμονες και εκτός από την αρχιτεκτονική ασχολήθηκε με τη φωτογραφία -έλαβε μέρος σε ομαδικές εκθέσεις- και συμμετείχε σε δομές αλληλεγγύης, όπως το κοινωνικό ιατρείο και η κοινωνική κουζίνα. 

Θα λείψει η χαμηλών τόνων διακριτική του παρουσία. Θα μας λείψει. 

Την Δευτέρα 5/1/26, στις 13:00, θα πραγματοποιηθεί αποτέφρωση στη Ριτσώνα.