Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας Αγώνα για το Πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος, της Λαϊκής Συνέλευσης Κολωνού, Σεπολίων, Ακαδημίας Πλάτωνος, κατοίκων της περιοχής αλλά και των γύρω γειτονιών που θεωρούν το εν λόγω πάρκο αναπόσπαστο μέρος της ζωής και της ευζωίας τους, ζητάμε από το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας να γνωμοδοτήσει την εξαίρεση της χωροθέτησης του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου των Αθηνών από το εσωτερικό του άλσους της Ακαδημίας Πλάτωνος, όπως αυτή προωθείται από τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό της Ανάπλασης του Ελαιώνα. Ζητάμε συνεπακόλουθα την εξαίρεση της ίδιας χωροθέτησης από την προγραμματική σύμβαση “για την Ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ακαδημίας Πλάτωνος” μεταξύ Δήμου Αθηναίων, Υπουργείο Πολιτισμού και Ανάπλασης Α.Ε. Τέλος, για τους ίδιους λόγους ζητάμε τη συνολική ακύρωση της εν λόγω καταστροφικής για την περιοχή, αλλά και την Αθήνα γενικότερα, προγραμματικής σύμβασης.
Αναφορικά με τον «Αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών για τη στρατηγική διαχείριση της ευρύτερης περιοχής του Ελαιώνα» εντάσσεται στην περιοχή μελέτης του διαγωνισμού και το αρχαιολογικό άλσος της Ακαδημίας Πλάτωνος, εντός του οποίου και χωροθετείται το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών.
Θεωρούμε επιβεβλημένη την άρση χωροθέτησης του μουσείου εντός του πάρκου, στο πλαίσιο μιας ανάπλασης που στοχεύει -όπως επικαλείται- στην ενίσχυση πρασίνου και δημόσιων χώρων, όταν με αυτή την χωροθέτηση βάλλεται ακριβώς ο σημαντικότερος ενιαίος πυρήνας αστικού πρασίνου σε μια από τις πλέον περιβαλλοντικά επιβαρυμένες περιοχές της Αθήνας. Ο εν λόγω διαγωνισμός στοχεύει ακόμα στην αντιμετώπιση των αστικών θερμικών νησίδων, τη διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου και τη βιοκλιματική διαμόρφωση. Με την συγκεκριμένη παρέμβαση φυσικά κανένας από τους παραπάνω στόχους δεν θα υλοποιηθεί.
Αντίθετα, με τη χωροθέτηση του μουσείου στο εσωτερικό του άλσους ουσιαστικά προκύπτει η οικοπεδοποίηση τουλάχιστον 14.362 τ.μ. πάρκου, η κατάργηση του ως ζωντανού δημόσιου χώρου που χρησιμοποιείται καθημερινά από τον κόσμο και η εμπορευματοποίηση και αλλοίωση του χαρακτήρα του υπόλοιπου άλσους. Η αποψίλωση του πρασίνου, η αύξηση της θερμικής νησίδας και η κατάργηση δύο γηπέδων όπου προπονούνται καθημερινά τοπικές αθλητικές ομάδες και οι ακαδημίες τους. Η αύξηση των πλημμυρικών φαινομένων στην περιοχή, που κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια ισχυρών βροχοπτώσεων ταλαιπωρείται από έντονα πλημμυρικά φαινόμενα με τη “σφράγιση του εδάφους”, την τσιμεντοποίηση δλδ της υδατοπερατής επιφάνειας του άλσους, αλλά και η ίδια η χωροθέτηση του μουσείου σε σημείο που πλημμυρίζει συστηματικά, υποδεικνύουν την ελλιπή σχετική μελέτη.
Η χωροθέτηση του μουσείου εντός του πάρκου δεν ανταποκρίνεται ούτε στις δεδομένες περιβαλλοντικές προκλήσεις. Ενώ άλλες ευρωπαϊκές πόλεις στοχεύουν στην ενίσχυση του αστικού πρασίνου και ακόμη στο urban stream daylighting, η Αθήνα φαίνεται να επιμένει να μισεί τους κατοίκους της. Σε αυτό τον άξονα κάτοικοι της Ακαδημίας Πλάτωνα έχουν προσφύγει ενάντια στην κύρια προσπάθεια χωροθέτησης του μουσείου στο εσωτερικού του πάρκου, στο πλαίσιο της Προγραμματικής Σύμβασης για την “Ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ακαδημίας Πλάτωνος”. Η επικείμενη δίκη στο Συμβούλιο της Επικρατείας στις 21/10/26 αναδεικνύει ακριβώς την ανάγκη διασφάλισης του χαρακτήρα του πάρκου. Ακόμα περισσότερο, το Συμβούλιο της Επικρατείας αναγνωρίζοντας τη σημασία του πάρκου ως ελεύθερου, δημόσιου, πράσινου χώρου και τον κίνδυνο που επιφέρουν τέτοιες παρεμβάσεις στο εσωτερικό του, έχει εκδώσει εντολή παύσης εργασιών μόνιμου χαρακτήρα. Η χωροθέτηση του Μουσείου έγινε με νόμο χωρίς καμία υποστηρικτική πολεοδομική μελέτη, ή στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και χωρίς αιτιολόγηση της μη τήρησης της δέουσας διοικητικής διαδικασίας πολεοδομικής ρύθμισης, που περιλαμβάνει διαβούλευση και γνωμοδότηση του οικείου Δήμου. Ζητάμε να υποστηρίξετε τους κατοίκους στην προσφυγή στο ΣτΕ, να ακυρώσετε την προγραμματική σύμβαση, να συσκεφθείτε σε μια γόνιμη επαναχωροθέτηση του μουσείου.
Στην προγραμματική σύμβαση συμπεριλαμβάνεται η εκρίζωση 580 ώριμων δέντρων και η αποκοπή 60 στρεμμάτων ελεύθερης χρήσης από τα μόλις 100 στρέμματα συνολικής έκτασης του πάρκου. Στην προγραμματική σύμβαση, η διαμόρφωση των αρχαιολογικών σκαμμάτων προϋποθέτει εκτεταμένες αποχωματώσεις και κοπές δέντρων που θα στερήσουν πολύτιμη βλάστηση από ανθρώπους, ζώα και πουλιά, ενισχύοντας το φαινόμενο της θερμικής νησίδας. Η μεταφύτευση των δέντρων με εξαγωγή συμπαγούς μπάλας χώματος δεν είναι εφικτή σε έναν αρχαιολογικό χώρο όπως διακηρύσσεται στη σύμβαση και το άλσος θα απομείνει με μεγάλο φυτολογικό έλλειμα. Από το σχεδιασμό ωστόσο δεν προκύπτει καν ενιαίος αρχαιολογικός χώρος. Καμία κυκλοφοριακή και συγκοινωνιολογική μελέτη δεν προτείνεται.
Παράλληλα, περιφερειακά του πάρκου επικρατεί εικόνα παρακμής. Το δυτικό τμήμα της περιοχής είναι εκτός σχεδίου πόλης, χωρίς ρυμοτομικό σχέδιο, χωρίς δίκτυο συλλογής ομβρίων υδάτων και αποχέτευσης, πλήττεται από παράνομες αποθέσεις μπάζων, νεκροταφεία αυτοκινήτων, συνεργεία και χώρους στάθμευσης των κτελ, μάντρες ανακύκλωσης μετάλλου και χαρτιού.
Το αρχαιολογικό πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνα αποτελεί τον πιο σημαντικό χώρο αναψυχής, πολιτισμού και άθλησης των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής και τον μεγαλύτερο πνεύμονα πρασίνου για το δυτικό κομμάτι του δήμου. Διατηρεί μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία, χάρη στην συνύπαρξη αρχαιολογικών μνημείων, πληθώρα λαικών χρήσεων και ενός πλούσιου οικοσυστήματος, γεγονός που αντικατοπτρίζεται και στην διττή του πολεοδομική ταυτότητα, ως αρχαιολογικός χώρος, χαρακτηρισμένος ταυτόχρονα και ως άλσος. Συνιστά ένα σύνολο με τεράστια αρχαιολογική και οικολογική αξία για να ακυρωθεί η μια του πλευρά. Πρόκειται για έναν “ανοιχτό” αρχαιολογικό χώρο, συνέχεια του “Ιερού Άλσους” της Ακαδημίας του Πλάτωνα, σε μια περιοχή από τις πλέον βεβαρημένες, από πολεοδομικής άποψης, συνοικίες της πρωτεύουσας. Πλήθος πουλιών έχουν καταγραφεί εδώ από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία και μεγάλη ποικιλία δέντρων.
Πάγιο αίτημα των κατοίκων είναι η χωροθέτηση του μουσείου στο γειτονικό πρώην οικόπεδο της Reds, στα ΚΤΕΛ ή σε άλλη περιοχή. Την εναλλακτική χωροθέτηση του μουσείου έχουν στηρίξει με αποφάσεις και ψηφίσματα πλήθος συλλόγων και επιστημονικών φορέων, όπως ο ΣΕΠΟΧ και ο ΣΑΔΑΣ, η ΕΛΛΕΤ, τοπικές συλλογικότητες και ειδικοί που έχουν τοποθετηθεί δημόσια σχετικά. Ακόμα πλήθος πολιτών, κατοίκων και συλλογικοτήτων που ζουν και αναπνέουν στο άλσος, έχουν δραστηριοποιηθεί με διάφορα μέσα για την προστασία του.
Ωφέλιμος για τους πολίτες θα ήταν ένας ανασχεδιασμός του ορίου του πάρκου με περιμετρική διαδρομή για τρέξιμο και ποδηλατόδρομο, εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις, καθολική προσβασιμότητα, παρεμπόδιση διέλευσης μηχανοκίνητων, διαγραμμίσεις και σημάνσεις για την ασφαλή πρόσβαση του κοινού, ανακατασκευή του αμφιθεάτρου και βρύσες.
Με επίκληση στο πράσινο, στους δημόσιους χώρους και την αειφορία, οι ελεύθεροι δημόσιοι χώροι απειλούνται συστηματικά από το κεφάλαιο, το κράτος και δυστυχώς το Δήμο. Η κοινωνία της κατευθυνόμενης κατανάλωσης και της ελεγχόμενης εμπειρίας, δεν μπορεί να χωρέσει την ελεύθερη περιπλάνηση και τους συσχετισμούς μας στην πόλη. Εποφθαλμιά το δημόσιο χώρο ως πεδίο επενδύσεων και το μεταλλάσσει με άξονα την τουριστική αξιοποίηση και το gentrification. Η τσιμεντοποίηση εις βάρος του περιβάλλοντος και των ανθρώπων που ζουν σε αυτό, ο έλεγχος των ροών στο δημόσιο χώρο και η διαγραφή της μνήμης που φέρουν οι τόποι, μετασχηματίζουν την αστική εμπειρία και τον τρόπο που δρούμε και ζούμε σε αυτούς. Μεταφέρουν τη ζωή μας σε μακέτες με δέντρα με ανεπαρκές ριζικό σύστημα.
Εμείς που αναπνέουμε χάρη σε αυτά τα δέντρα δηλώνουμε πως δεν θα υποχωρήσουμε. Η κοινή μας ανάγκη για ελεύθερο χώρο, καθαρό αέρα, τη δροσιά των δέντρων, την ιστορική μνήμη των τόπων μας συσπειρώνουν. Και σε αυτό το μέτωπο πέρα από την υπεράσπιση των τελευταίων δημόσιων χώρων, οφείλουμε να προχωρήσουμε στη διεκδίκηση νέων τόπων, ποταμών θαμμένων κάτω από λεωφόρους, ελεύθερων κοινωνικών χώρων και αστικών κενών.
Δεν ζητάμε να μην καταστρέψετε ένα πάρκο. Απαιτούμε να γίνει αυτή η πόλη αξιοβίωτη.
