Ομόφωνη απόφαση ΔΣ ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής: Συνέδριο «Κατοικία σε Κρίση»: πρόσκληση υποβολής συνοπτικών περιλήψεων ανακοινώσεων

Α.Π. 4425                                                                                         Αθήνα, 20 Ιανουαρίου 2025

Το Τμήμα Αττικής του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής) διοργανώνει συνέδριο με θέμα «Κατοικία σε Κρίση» και καλεί τα μέλη του, συναδέλφους/ισσες αρχιτέκτονες/ισσες από όλη την Ελλάδα, συναδέλφους/ισσες άλλων ειδικοτήτων, συλλογικούς φορείς και κινήσεις πολιτών, να υποβάλουν ανακοινώσεις και να παρακολουθήσουν τις εργασίες του.

Πλήρης τίτλος συνεδρίου: Το δικαίωμα στην κατοικία και η κατοίκηση σε κρίση. Το παράδειγμα της Αθήνας – Αττικής σήμερα, από την κατοικία στην κλίμακα της πόλης.

Ημερομηνίες συνεδρίου: Παρασκευή 10, Σάββατο 11 και Κυριακή 12 Οκτωβρίου 2025
Μόνη προϋπόθεση για τη συμμετοχή των εισηγητών/τριών στο συνέδριο, είναι η συνάφεια του θέματος που ενδιαφέρονται να αναπτύξουν με τον τίτλο του συνεδρίου. Στο πλαίσιο αυτό κάθε θέμα είναι δεκτό. Η συνάφεια θα διαπιστωθεί από την Επιστημονική Επιτροπή του Συνεδρίου, με τον έλεγχο της συνοπτικής περίληψης των προτεινόμενων εισηγήσεων που θα συνυποβληθούν με τις αιτήσεις συμμετοχής.

Αντικείμενο:
Το ζήτημα της κατοικίας απασχολεί ίσως για πρώτη φορά με τόση ένταση το δημόσιο διάλογο όσο σήμερα. Στη χώρα μας, με τη διαμόρφωση των πόλεων και του μεγαλύτερου μέρους του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος υπό το καθεστώς της εξάπλωσης της αυθαίρετης δόμησης αλλά και του συστήματος της αντιπαροχής, είχαν επιτευχθεί υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης και επαρκή τετραγωνικά ανά κάτοικο, σε βάρος όμως της αρχιτεκτονικής, των δημόσιων χώρων, των ελεύθερων χώρων πράσινου και των αστικών υποδομών.

Σήμερα φαίνεται να εισερχόμαστε σε νέα ιστορική περίοδο. Η αύξηση των τιμών των ενοικίων αλλά και των τιμών πώλησης των ακινήτων, σε συνδυασμό με την συνολικότερη αύξηση του στεγαστικού κόστους, πιέζουν τα εισοδήματα, ειδικά των χαμηλότερων οικονομικών στρωμάτων του πληθυσμού, και καθιστούν την πρόσβαση στην κατοικία δύσκολη, ειδικά για τους νέους και τις νέες, αλλά όχι μόνο. Στο μητροπολιτικό συγκρότημα της Αθήνας, οι μεταλλαγές που λαμβάνουν χώρα, καθιστούν ολόκληρες συνοικίες απροσπέλαστες οικονομικά στους περισσότερους μόνιμους κατοίκους. Η Αθήνα πλέον αποτελεί αυτοτελή προορισμό ως τουριστικό προϊόν, γεγονός που υπήρξε στόχος και για το Ρυθμιστικό της Σχέδιο. Ποιο είναι όμως το τίμημα και τι μπορεί να γίνει ώστε να προστατευτεί το δικαίωμα στην αξιοπρεπή κατοικία σε μια πόλη φιλική προς όλες και όλους τους κατοίκους της;

Οι αρχιτέκτονες και οι αρχιτεκτόνισσες, των οποίων η κατοικία και η πόλη αποτελούν το κατ’ εξοχήν επιστημονικό και επαγγελματικό τους αντικείμενο, μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο για το θέμα, ερμηνεύοντας τις υφιστάμενες τάσεις και καταθέτοντας προβληματισμούς, σκέψεις και προτάσεις. Η διοργάνωση ενός επιστημονικού συνεδρίου για το θέμα, θεωρούμε ότι είναι τόσο επίκαιρη, όσο και αναγκαία.

Προτεινόμενες Θεματικές Ενότητες:
Η διαμόρφωση των τελικών ενοτήτων για την τελική έκδοση του προγράμματος του συνεδρίου, θα γίνει με ευθύνη της Επιστημονικής Επιτροπής. Ενδεικτικά, στις ενότητες αυτές, συγκαταλέγονται οι ακόλουθες:

1.      Σε ποιον ανήκει η Αθήνα/Αττική; Ιδιοκτησιακό καθεστώς, ιδιοκατοίκηση, ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, μικρή, μεσαία και μεγάλη ιδιοκτησία, κεφάλαια που δραστηριοποιούνται στην αγορά κατοικίας. Κτηματαγορά και εξέλιξη των τιμών της κατοικίας, τιμές ενοικίασης και τιμές πώλησης. Υφαρπαγή κατοικίας: «κόκκινα δάνεια», κατασχέσεις και πλειστηριασμοί. Φορολόγηση της ιδιοκτησίας και δικαιώματα των ενοικιαστών. Ποιο είναι το αδιάθετο κτιριακό απόθεμα στην Αθήνα/Αττική σήμερα; - ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Τρόποι πρόσβασης στην κατοικία στην Ελλάδα σήμερα, τραπεζικός δανεισμός, διαγενεακές μεταβιβάσεις, αποταμιεύσεις.

2.      Κατοικία και τουριστική ανάπτυξη. Το city break και η Αθήνα/Αττική ως αυτοτελής τουριστικός προορισμός. Βραχυπρόθεσμη τουριστική ενοικίαση μέσω πλατφορμών, «Χρυσή Βίζα», ψηφιακοί νομάδες, ξενοδοχεία.  Οικονομικές και κοινωνικές επιδράσεις του τουρισμού στις γειτονιές της Αθήνας/Αττικής, πολεοδομικός εξευγενισμός μέσω της τουριστικοποίησης, αλλαγές χρήσεων γης, αύξηση τιμών ακινήτων, κοινωνικές μεταλλαγές κ.ά. Το ερώτημα της «φέρουσας ικανότητας». Ο ρόλος του πολεοδομικού σχεδιασμού στην προστασία του δικαιώματος στην κατοικία. Το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Αθηναίων, οι τουριστικές χρήσεις και η κατοικία. Άλλα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια στην Αθήνα/Αττική.

3.      Κατοικία και υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα. Υποβάθμιση του κτιριακού αποθέματος κατά τη διάρκεια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης. Νέες κατοικίες σε αδόμητους χώρους ή ανακαινίσεις υφιστάμενων κτιρίων; Ενεργειακή αναβάθμιση, συντήρηση και ηλικία κτιριακού αποθέματος. Η παραγωγή κατοικίας σήμερα και το επάγγελμα του/της αρχιτέκτονα/ισσας. Προτάσεις αύξησης της προσφοράς κατοικίας σε προσιτές τιμές για τους κατοίκους της πόλης. Πρότυπα κατοίκησης και πρότυπη κατοικία σήμερα και διαχρονικά, στην Ελλάδα και διεθνώς. Μεταλλαγή αυτών των προτύπων ιστορικά αλλά και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης.

4.      Κοινωνική κατοικία. Ο ρόλος του δημόσιου τομέα στην παραγωγή κατοικίας. Η εργατική και προσφυγική κατοικία στην Αθήνα/Αττική. Ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας. Φοιτητικές εστίες, στέγαση ευάλωτων ομάδων, προσφύγων/ισσών και μεταναστών/τριών. Η κοινωνική και εργατική κατοικία διεθνώς, σήμερα και ιστορικά. Το πρόβλημα της αστεγίας και της ακατάλληλης κατοικίας. Το κόστος της κατοίκησης και η στεγαστική επισφάλεια.

5.      Υφιστάμενες και προτεινόμενες δημόσιες πολιτικές για την αντιμετώπιση του ζητήματος της κατοικίας στην Ελλάδα σήμερα. «Σπίτι μου», «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω», «Κοινωνική Αντιπαροχή». Αρμοδιότητες επίλυσης του προβλήματος και προτάσεις λοιπών φορέων. Θεσμικά μέτρα και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του ζητήματος της κατοικία διεθνώς.

6.      Κοινωνικά κινήματα και εναλλακτικές μορφές κατοίκησης. Το δικαίωμα στην στέγη στην Ελλάδα και διεθνώς, σήμερα και ιστορικά. Διεθνείς εμπειρίες κινητοποιήσεων και αιτημάτων για την κατοικία, συμπεράσματα και πιθανές εφαρμογές στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής - αθηναϊκής περίπτωσης. Συνεταιριστική κατοικία, συλλογική κατοίκηση, αυτοστέγαση, καταλήψεις στέγης.

7.      Η περιβαλλοντική διάσταση του ζητήματος της κατοικίας. Κατοικία και βιωσιμότητα, ενεργειακές ανάγκες κατοικίας και ενεργειακή φτώχια. Κατοικία και πολιτική προστασία. Κτιριακό απόθεμα και κίνδυνοι φυσικών καταστροφών (σεισμού, πλημμύρας, πυρκαγιάς, κ.λπ.). Η κατοικία και τα τεχνολογικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης (Οδηγία Seveso).

8.      Έμφυλες διαστάσεις του ζητήματος της κατοικίας. Έμφυλες εμπειρίες κατοίκησης και προσεγγίσεις για τον σχεδιασμό και την παραγωγή κατοικίας. Εναλλακτικές προοπτικές του σχεδιασμού της κατοικίας και της εκπαίδευσης των αρχιτεκτόνων που προέρχονται από τέτοιες οπτικές. Διεθνείς διαστάσεις των έμφυλων προσεγγίσεων.

Οδηγίες προς τους/τις συγγραφείς - ημερομηνίες:
Για τη συμμετοχή σας στο συνέδριο σας καλούμε να υποβάλετε περίληψη ανακοίνωσης στην Επιστημονική Επιτροπή. Η κάθε ανακοίνωση θα αφορά σε προφορική εισήγηση 15 λεπτών στο συνέδριο και θα μπορεί να συνοδεύεται και από εκτενέστερη γραπτή εκδοχή της ανακοίνωσης για τον τόμο των πρακτικών του συνεδρίου, ο οποίος θα εκδοθεί μετά το πέρας των εργασιών του, σε ηλεκτρονική ή και σε φυσική μορφή. Για τα γραπτά κείμενα θα δοθούν αναλυτικές οδηγίες στους/στις συγγραφείς, μετά την έγκριση των περιλήψεων.

Οι περιλήψεις περιλαμβάνουν οπωσδήποτε τον τίτλο της ανακοίνωσης, το όνομα και την ιδιότητα του/της συγγραφέα, τηλέφωνο επικοινωνίας και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Σε περίπτωση περισσότερων του ενός συγγραφέων, τα παραπάνω παρατίθενται για όλους/ες τους/τις συγγραφείς. Το κείμενο της περίληψης θα είναι μέχρι 250 λέξεις και θα πρέπει να αποσταλεί σε ηλεκτρονική μορφή στη γραμματεία του ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής στις διευθύνσεις tmattikissp@tee.gr ή tmattikissp@gmail.com.

Λήξη υποβολής περιλήψεων: Κυριακή 30 Μαρτίου
Δίνεται η δυνατότητα να προταθούν στην Επιστημονική Επιτροπή και ολοκληρωμένα πάνελ. Στην περίπτωση αυτή αποστέλλεται στις ίδιες ηλεκτρονικές διευθύνσεις και υπό τους ίδιους όρους και ημερομηνίες, το σύνολο των περιλήψεων ανακοινώσεων, μαζί με τον τίτλο και τον/την συντονιστή/τρια του πάνελ.

Επιστημονική Επιτροπή Συνεδρίου:
Ανδρίτσος Θάνος, Αντωνόπουλος Χρήστος, Βουρεκάς Κώστας, Γκικαπέππας Βασίλης, Διμέλλη Δέσποινα, Καλλίτσης Φοίβος, Κάλφα Κωνσταντίνα, Καραμπίνη Ζωή, Κάτου Μαρία, Κατρίνη Ελένη, Κλαμπατσέα Ρένα, Κουτρολίκου Πέννυ, Λυκουριώτη Ίρις, Μελανίτου Άννα, Μικροπούλου Σοφία, Μόσχου Θεοδώρα, Μπαλαούρα Όλγα, Πάνου Αντωνία, Παπαϊωάννου Τάσης, Παπατζανή Εύα, Πορτέση Στελίνα, Πούλιος Δημήτρης, Πρέπη Άλκηστη, Σαραντάκου Ευθυμία, Σιατίτσα Δήμητρα, Σταυρίδης Σταύρος, Τζιρτζιλάκη Ελένη, Τούση Ευγενία, Τριάντης Λουκάς, Τριποδάκης Αλέξανδρος, Τσάδαρη Σοφία, Φιντικάκης Νίκος, Φωκαΐδης Πέτρος, Χατζηκωνσταντίνου Ευαγγελία, Χειρχαντέρη Γεωργία.

Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου:
Αναστασιάδου Νάγια, Βλάχμπεη Κατερίνα, Βουρεκάς Κώστας, Γερογιαννάκη Μαρία, Δαμιανάκος Δαμιανός, Δημητριάδης Αργύρης, Κατσικαβέλη Καλλιόπη, Κατωγιαννάκη Σοφία, Μελανίτου Άννα, Παπαγκίκας Γιώργος, Πιστρικά Ελπίνα, Πορτέση Στελίνα, Πρέπη Άλκηστη, Σίμος Ιωάννης, Σιούλας Άλκης, Σωτηροπούλου Τζίνα, Χειρχαντέρη Γεωργία.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                      Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Κώστας Βουρεκάς                                                 Απόστολος Τσιάμης

«Τι θα άλλαζα στον οικοδομικό κανονισμό», αναδημοσίευση από την "Καθημερινή"

Μπορεί η απόφαση της ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας να λειτουργεί ευεργετικά για την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος, είναι όμως επόμενο ότι προκαλεί τεράστια αναστάτωση στην αγορά. Και το ερώτημα που πλέον απασχολεί όλο τον κλάδο της οικοδομής, από την κτηματαγορά έως την κατασκευή, είναι πώς θα ληφθεί η καλύτερη και ασφαλέστερη σε κάθε οικοδομικό έργο απόφαση.

Η μεταβατική ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος, η οποία αναστέλλει την έκδοση νέων οικοδομικών αδειών που χρησιμοποιούν τα μπόνους του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ και βρίσκεται πλέον σε ισχύ (νόμος 5167/24, ΦΕΚ Α 207). Με την ίδια ρύθμιση «προστατεύονται» οι οικοδομικές άδειες που έχουν ήδη (πριν από τις 11 Δεκεμβρίου) εκδοθεί, σε αντίθεση με όσα όρισε το ΣτΕ, με τον ίδιο τον υπουργό Περιβάλλοντος Θόδωρο Σκυλακάκη να δηλώνει ότι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να κινηθούν με δικό τους ρίσκο.

Ποιος θα κληθεί να ερμηνεύσει και να εφαρμόσει τόσο την απόφαση του ΣτΕ όσο και τη μεταβατική ρύθμιση του ΥΠΕΝ; Οι μηχανικοί, οι οποίοι πρέπει τώρα να αναπροσαρμόσουν μελέτες, να καθησυχάσουν πελάτες, να αποκρυπτογραφήσουν την απόφαση, να εκτιμήσουν αν ο πελάτης τους πρέπει να πάρει το ρίσκο ή όχι και εν ολίγοις να προσαρμοστούν ως επαγγελματίες στα νέα δεδομένα, που για πολλοστή φορά αλλάζουν απότομα. «Θα κάνουμε μαύρα Χριστούγεννα», λένε πολλοί μηχανικοί σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις.

Η «Κ» απευθύνθηκε σε τέσσερις «μάχιμους» μηχανικούς, που ασχολούνται με κτίρια κατοικιών και τους έθεσε δύο ερωτήματα, ένα για το παρόν και ένα για το μέλλον: πρώτον, πώς μπορεί να ξεπεραστεί το αδιέξοδο που έχει τώρα δημιουργηθεί. Και δεύτερον, ίσως και σημαντικότερο, τι θα άλλαζαν στον οικοδομικό κανονισμό αν είχαν τη δυνατότητα. Οι απαντήσεις τους προέρχονται μέσα από την καθημερινή τους τριβή με τη νομοθεσία και την «πράξη» και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ηλίας Παπαγεωργίου, Αρχιτέκτων μηχανικός

Να δοθεί χώρος στην αρχιτεκτονική δημιουργία

Ο ΝΟΚ εμφανίστηκε ξαφνικά το 2012 ως διάττων αστήρ στον ουρανό, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και χωρίς να ληφθεί υπόψη η κριτική και οι προτάσεις του καθ’ ύλην αρμοδίου Συλλόγου Αρχιτεκτόνων εκείνης της εποχής. Σήμερα γινόμαστε μάρτυρες της κατάρρευσής του που, δυστυχώς, συνοδεύεται από μια εντυπωσιακή έκρηξη με πολλά θύματα. Τίθεται ομολογουμένως ένα εύλογο ερώτημα: μήπως οι νόμοι θα μπορούσαν να είναι λιγότερο «ουρανοκατέβατοι»; Η απόφαση του ΣτΕ επικυρώνει με νομικούς όρους μια κοινή αίσθηση που ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας αρχίζει να συνειδητοποιεί: πως ο χώρος δεν αποτελεί μόνο φορέα οικονομικής ανάπτυξης αλλά πρωτίστως το πεδίο συνύπαρξης των ανθρώπων. Η διόγκωση ενός κτιρίου επιβαρύνει το άμεσο περιβάλλον, τους υπαίθριους χώρους, τα γειτονικά κτίρια και τους κατοίκους τους, αλλά και την πόλη που έχει ανάγκη από επιπλέον υποδομές για να αντεπεξέλθει σε αυτή την αύξηση. Αν και η απόφαση του ΣτΕ είναι θετική, ωστόσο είναι απαραίτητο να επισημανθεί πως η εκ των υστέρων ακύρωση αδειών και προεγκρίσεων που εκδόθηκαν νόμιμα (καλώς ή κακώς), αλλά δεν ξεκίνησε η κατασκευή τους, δημιουργεί τεράστια προβλήματα στους μελετητές και τους εργοδότες τους. Δεν είναι εύκολο να προταθούν λύσεις στο «αδιέξοδο», χωρίς τις απαιτούμενες νομικές γνώσεις. Οφείλουμε όμως να επισημάνουμε το πρόβλημα. Μάλλον πιο εποικοδομητικό είναι να αντιληφθούμε τη συγκυρία, όχι ως «αδιέξοδο», αλλά ως «διέξοδο»: ως ευκαιρία εκκίνησης μιας συζήτησης σχετικά με τη νομοθεσία που διέπει τη δόμηση, η οποία δεν αφορά μόνο τον ΝΟΚ. Είναι πλέον απαραίτητο να θεσπιστεί ένας απλός και σαφής Αρχιτεκτονικός Οικοδομικός Κανονισμός βασιζόμενος σε πολεοδομικά και οικιστικά κριτήρια που ορίζουν μεγέθη και περιορισμούς με εύληπτο τρόπο, αφήνοντας χώρο στην αρχιτεκτονική δημιουργία.

Για παράδειγμα, να βασίζεται στον όγκο και όχι στον παρωχημένο συντελεστή δόμησης. Τα κριτήρια αυτά δεν είναι απαραίτητο να εφαρμόζονται οριζόντια σε κάθε περιοχή, αλλά να προκύπτουν από μελέτες πολεοδομικού και αστικού σχεδιασμού. Επισημαίνεται πως αυτή τη στιγμή εκπονούνται δεκάδες τοπικά πολεοδομικά σχέδια, το περιεχόμενο των οποίων είναι εν πολλοίς άγνωστο, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για τη στόχευσή τους.

Το προϊόν μιας τέτοιας διαδικασίας δεν θα προκύψει αύριο. Αν δεν δοκιμάσουμε, όμως, θα ακολουθήσουμε πάλι τις «λύσεις» που υπαγορεύονται από την κτηματαγορά, αναμένοντας την επόμενη φορά που θα «σκάσουν» στο κεφάλι μας – ζημιώνοντας ακόμη και την ίδια.

Αγγελος Μπαρμπαλιός, Πολιτικός μηχανικός

Ενεργοποίηση της Ψηφιακής Τράπεζας Γης

Η κυβέρνηση, αφού κατάφερε να ξεχειλώσει ακόμη και τον ΝΟΚ, ανακαλύπτει πως το ΣτΕ υιοθετεί τη λογική τού «πονάει χέρι, κόψει κεφάλι», κρίνοντας αντισυνταγματικά ακόμη και τα πατάρια που υπάρχουν από τον οικοδομικό κανονισμό του 1955.

Ο ΝΟΚ δεν ήρθε βεβαίως ως θείο δώρο, αλλά ακολουθεί τα χνάρια του ΓΟΚ του 1985, διανθισμένος με στοιχεία του ΓΟΚ 1973, οδηγώντας σε έξτρα δόμηση, αλλά και σε περιορισμό της κάλυψης. Οι πολέμιοι κάθε αλλαγής ξεχνάνε επίσης πως μέχρι τον νέο τρόπο έκδοσης των αδειών το πάρτι αυθαιρεσίας στη χώρα δεν είχε τελειωμό και πλέον τον έλεγχο της νομιμότητας των κτιρίων εξασφαλίζουν οι ιδιώτες ελεγκτές μηχανικοί και όχι το κράτος που, με διάτρητες νομοθεσίες από την εποχή του Τρίτση, δεν ήθελε να προασπίσει.

Το καλύτερο που έχει να κάνει το υπουργείο Περιβάλλοντος είναι να καταλάβει επιτέλους πως ο μερκαντιλισμός δεν έχει καμία θέση στον σχεδιασμό του δομημένου περιβάλλοντος, αλλά υπηρετεί μόνο την υπόγεια συναλλαγή των εμπλεκομένων μερών και να αποφασίσει πως η κάλυψη, ο όγκος, το ύψος, οι θέσεις στάθμευσης είναι τα κυρίαρχα και κρίσιμα μεγέθη σχεδιασμού των κτιρίων που επηρεάζουν τον αστικό ιστό και όχι οι ατελείωτοι υπολογισμοί σε σεντόνια σχεδίων για να εξασφαλίσει κάποιος ένα τετραγωνικό παραπάνω για πώληση.

Ταυτόχρονα, η επικείμενη απόφαση του ΣτΕ μπορεί επιτέλους να οδηγήσει την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει την Ψηφιακή Τράπεζα Γης, αν αυτή θέλει να λύσει τον γόρδιο δεσμό που δημιουργήθηκε για χιλιάδες επενδυτές και νέους ιδιοκτήτες εν δυνάμει αυθαιρέτων ιδιοκτησιών με σύννομες άδειες. Η μεταφορά συντελεστή δόμησης από διατηρητέα ή υπό απαλλοτρίωση ακίνητα εντός του ίδιου καλλικρατικού δήμου για τη νομιμοποίηση των «αντισυνταγματικών» προβλέψεων του ΝΟΚ σε όσα κτίρια είναι ήδη σε εξέλιξη (να έχει δηλαδή πραγματοποιηθεί η σκυροδέτηση της θεμελίωσης που πιστοποιείται από ελεγκτή δόμησης) διατηρεί το περιβαλλοντικό ισοζύγιο και δεν μεταβάλλει προς το δυσμενέστερο το αστικό περιβάλλον. Θα είναι μια μοναδική ευκαιρία να κατατεθούν οι πόροι αυτοί σε escrow accounts (λογαριασμoύς μεσεγγύησης) για την αποκατάσταση των διατηρητέων κτιρίων των οποίων ο υπολειπόμενος συντελεστής θα εξαγοράζεται. Η χρηματοδοτική διαδικασία καθόλου άγνωστη δεν είναι στο υπουργείο Περιβάλλοντος, καθώς έχει δοκιμαστεί στα προγράμματα «Εξοικονομώ», χωρίς προβλήματα. Πρωτόγνωρες καταστάσεις, απαιτητικές λύσεις.

Ράνια Γάκη, Αρχιτέκτων μηχανικός

Απαραίτητη μια μεταβατική διάταξη

Η ανακοίνωση της απόφασης του ΣτΕ για τον ΝΟΚ έχει φέρει τους μελετητές μηχανικούς σε εξαιρετικά αμήχανη θέση. Θεωρώ πως το ΥΠΕΝ οφείλει για λόγους ασφαλείας δικαίου να διατηρήσει την ισχύ των αδειών που εκδόθηκαν έως τις 11.12.2024. Η ημερομηνία έκδοσης της άδειας είναι σαφής και αυταπόδεικτη, ενώ η υιοθέτηση παραμέτρων, όπως ο χρόνος έναρξης χωματουργικών εργασιών με χρήση τιμολογίων κ.λπ., θα μπορούσαν να καταστήσουν περισσότερο διαβλητή την όλη προσπάθεια ίσης και κοινής αντιμετώπισης των πολιτών.

Παράλληλα, είναι απαραίτητη η έκδοση από πλευράς ΥΠΕΝ μιας μεταβατικής διάταξης ισχύος των υπολοίπων διατάξεων του ΝΟΚ αμέσως μετά τη δημοσίευση της τελικής απόφασης του ΣτΕ ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος έως την αναθεώρησή του, δίχως όμως να «παγώσει» η αγορά.

Κατά τη γνώμη μου, η απόφαση του ΣτΕ πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία να ξανασκεφτούμε τον τρόπο με τον οποίο μελετάμε και σχεδιάζουμε τα κτίρια και τις πόλεις μας. Η γενιά μας καλείται να δώσει λύση σε δύο βασικά προβλήματα. Το περιβαλλοντικό – ενεργειακό και το στεγαστικό.

Πιστεύω πως o σχεδιασμός ενεργειακών κτιρίων οφείλει πλέον να ενσωματωθεί στον Κτιριοδομικό Κανονισμό και να αποτελεί δεδομένο για κάθε νέο κτίριο που κατασκευάζεται, όχι με την παροχή μπόνους σε μορφή πολεοδομικών μεγεθών αλλά φορολογικών κινήτρων.

Στη συνέχεια (σε συνάρτηση με την κατάρτιση των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων) μια αναθεώρηση του ΝΟΚ που θα καταργήσει τη λογική της χρήσης του συντελεστή δόμησης ως κύριο πολεοδομικό μέγεθος και θα τον αντικαταστήσει με περιορισμούς στην κάλυψη, το ύψος και τον μέγιστο επιτρεπόμενο όγκο θα οδηγήσει σε μια απλοποίηση του οικοδομικού κανονισμού και θα απελευθερώσει τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Ενα πλαίσιο όπου ο μέγιστος όγκος, το ιδεατό στερεό, με την ταυτόχρονη εφαρμογή του Κτιριοδομικού Κανονισμού, θα είναι το πρότυπο εντός του οποίου όλες οι σχεδιαστικές επιλογές (πατάρια, έρκερ, σοφίτες) είναι νόμιμες.

Το αποτύπωμα ενός κτιρίου στην πόλη είναι ο όγκος του. Το στερεό, δηλαδή, που στέκεται και σκιάζει ή αναδεικνύει με τη μορφή του τους κοινόχρηστους χώρους της, ορίζει τις φυτεύσεις και υποδεικνύει τις κινήσεις των χρηστών της.

Οσο πιο απλό γίνει το σύστημα υπολογισμού των πολεοδομικών μεγεθών, τόσο πιο αδιάβλητο θα είναι νομικά και τόσο πιο δίκαιο θα είναι για το σύνολο των πολιτών.

Κωνσταντίνος Ράπτης, Αρχιτέκτων μηχανικός

Ας απλοποιήσουμε τον τρόπο που μελετάμε ένα κτίριο

Η απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου του ΣτΕ ενίσχυσε την αφερεγγυότητα του κράτους απέναντι στους μηχανικούς, στον κλάδο της οικοδομής, αλλά ακόμη περισσότερο στον ίδιο τον πολίτη. Το εύλογο ερώτημα είναι πώς χαρακτηρίζεται αντισυνταγματικό το περιεχόμενο του ΝΟΚ, όταν την ίδια στιγμή έχουμε νομιμοποιήσει εκατομμύρια αυθαίρετα, πώς γίνεται να τιμωρούμε αυτούς που απλώς ακολούθησαν τον νόμο;

Κατά τη γνώμη μου, ο νόμος σωστά ενσωμάτωσε περιβαλλοντικά κριτήρια μέσω κινήτρων (μπόνους). Το πρόβλημα παρουσιάστηκε όταν έγινε η συνδυαστική εφαρμογή των κινήτρων σε υπέρμετρο βαθμό. Η απόφαση του ΣτΕ δεν θα πρέπει να εφαρμοστεί με οριζόντιο τρόπο, αλλά λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε περιοχή έχει τα δικά της πολεοδομικά και οικιστικά κριτήρια, θα πρέπει μέσω τοπικής διαβούλευσης η κάθε πολεοδομική ενότητα να αποφασίσει ξεχωριστά με ποια και πόσα κίνητρα μπορεί να προχωρήσει από εδώ και πέρα.

Σήμερα, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο χρόνος απαίτησης για την έκδοση μιας νέας οικοδομικής άδειας είναι μια διαδικασία πολύμηνη που εμπλέκονται πολλοί συνάδελφοι διαφορετικών ειδικοτήτων και εγκρίσεις φορέων, με καταληκτική ημερομηνία την 11η Δεκεμβρίου, μία βεβαίωση όρων δόμησης, δηλαδή η αρχή της διαδικασίας έγκρισης δόμησης, θα πρέπει να θεωρηθεί αρκετή για απόδειξη έναρξης εργασιών και τη μη αναστολή αυτής ή ακόμη και η κατάθεση στα αρμόδια τοπικά συμβούλια αρχιτεκτονικής, καθώς σε πολλές περιπτώσεις η αναμονή για έγκριση μπορεί να περάσει το δίμηνο. Στην αντίθετη περίπτωση η αναδρομική του ισχύς θα επιφέρει μεγάλο οικονομικό πλήγμα στον κλάδο της κατασκευής με έμμεσο αντίκτυπο στο σύνολο της κοινωνίας.

Στην ερώτηση τι θα άλλαζα στον ΝΟΚ, η απάντηση είναι απλή, την ασάφεια και την πολυνομία που εξακολουθεί να είναι το βασικό του πρόβλημα. Το κάθε άρθρο και παράγραφος μνημονεύει παρελθόντα άρθρα και προεδρικά διατάγματα, με αποτέλεσμα καλός μηχανικός να θεωρείται αυτός που μπορεί να αποκωδικοποιήσει τον οικοδομικό κώδικα και όχι αυτός που με το όραμα και τη γνώση του προσφέρει μια αξιόλογη μελέτη. Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να απλοποιήσουμε τον τρόπο που μελετάμε ένα κτίριο και η δόμηση να εγκρίνεται στη βάση ενός «κελύφους» επιτρεπόμενου όγκου, που αυστηρά μέσα στα νοητά όρια αυτού –χωρίς «παραθυράκια και μελανά σημεία»– ο μελετητής να έχει την ελευθερία να εκφραστεί ελεύθερα και να αποδώσει το 100% των γνώσεων και της εμπειρίας του.

«Τι θα άλλαζα στον οικοδομικό κανονισμό»

Παρέμβαση στο "Βήμα Τηλεόραση Ιωάννινα" για τον ΝΟΚ μετά την Απόφαση του ΣτΕ, από τον σ. Κωνσταντίνο Τσούτση

Παρέμβαση του σ. Κωνσταντίνου Τσούτση στο δελτίο ειδήσεων του "Βήμα Τηλεόραση Ιωάννινα"  για τον ΝΟΚ μετά την Απόφαση του ΣτΕ, με μια αναφορά και στο Κάστρο Παντοκράτορα Πρέβεζας. Ο σ. Τσούτσης είναι πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Πρέβεζας, μέλος του ΔΣ του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ και μέλος της Συσπείρωσης Αριστερών Αρχιτεκτόνων. 

"Και σήμερα, 80 χρόνια μετά τα Δεκεμβριανά, τι;" - του Τάση Παπαϊωάννου*

«Οι αντιστάσεις του παρελθόντος πηγή έμπνευσης των αγώνων του σήμερα». Εκδήλωση στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας                                            [17.12.2024]

Όταν η συλλογική μνήμη εξασθενεί, η κοινωνία κινδυνεύει να ξαναζήσει τις ίδιες τραγωδίες του παρελθόντος που καιροφυλακτούν. Στο όνομα της “εθνικής συμφιλίωσης” που προτάσσεται από κάποιους, δεν μπορεί να εξομοιώνονται οι θύτες με τα θύματα, οι δωσίλογοι προδότες με τους αντιστασιακούς αγωνιστές ή να επιχειρείται να γραφτεί η νεότερη ιστορία στον τόπο μας, αντιστρέφοντας ή υποβαθμίζοντας τα γεγονότα όπως αυτά συντελέστηκαν πραγματικά.  Η μνήμη ποτέ δεν είναι ουδέτερη, αδιάφορη, άχρωμη. Έχει χρώμα και μάλιστα έντονο, ανεξίτηλο, με το οποίο την πότισαν μια για πάντα τα ιστορικά γεγονότα. Το να θυμόμαστε, όπως επιχειρεί η σημερινή εκδήλωση στα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας, θωρακίζει τη μνήμη των πολιτών από τη λήθη, αντιστέκεται στις ακροδεξιές αναθεωρητικές προσπάθειες  παραχάραξης της ιστορίας, κυρίως όμως στοχεύει στο σήμερα και τους καθημερινούς αγώνες για μια καλύτερη ζωή.

Νομίζω ότι ο ουσιαστικός στόχος των εκδηλώσεων, είναι να δώσουμε φωνή σ’ αυτούς που βρίσκονται από κάτω. Κάτω από το χαλί όπου τους έσπρωξε βάναυσα το σύστημα, ως ανεπιθύμητα σκουπίδια. Να μη φαίνονται, αλλά και να μην ακούγονται. Να μην υπάρχουν και, ει δυνατόν, να θαφτούν μια για πάντα κάτω από τα επάλληλα στρώματα σκόνης της λήθης. Το επιτελικό κράτος που τόσο ανερυθρίαστα προπαγανδίζει η κυβέρνηση, είναι αδίστακτο, αδιάλλακτο, ανάλγητο, εκδικητικό. Δεν αφουγκράζεται καμιά φωνή διαμαρτυρίας, δεν εντοπίζει κανένα πρόβλημα. Κύρια αποστολή του η διαιώνιση του Status Quo, η δουλική υπηρέτηση των συμφερόντων των ολίγων εις βάρος των πολλών.

Η κυρίαρχη εξουσία μέσω του εξευγενισμού που εφαρμόζει σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, δεν θέλει να εμφανίζει στις λουστραρισμένες προθήκες της φωταγωγημένης βιτρίνας του την πραγματικότητα της πόλης, τα πολλαπλά της πρόσωπα, τις πάμπολλες ετερότητές της, αλλά επιχειρεί με κάθε μέσον να την αλλοιώσει, να την εξωραΐσει. Να βάλει με τη βία και την καταστολή στη θέση του πραγματικού, έναν εικονικό ειδυλλιακό κόσμο φτιαγμένο στα μέτρα της. Εξαφανίζει αυτό που την ενοχλεί, αυτό που την διαψεύδει, αυτό που είναι δυνατόν να την υπονομεύσει. Όμως όσο κι αν προσπαθεί τόσο ξεφυτρώνουν ακηδεμόνευτα και αυτοοργανωμένα  κινήματα πολιτών που διεκδικούν αυτόν τον άλλο τρόπο ζωής, της αυτοδιαχείρισης και χειραφέτησης, αυτόν τον άλλο κόσμο.

Ένας πόλεμος συμβαίνει εκεί έξω στην πόλη, στους δρόμους, στις πλατείες, στα κατειλημμένα κτίρια. Ένας πόλεμος σκληρός, αδυσώπητος με θύματα τους ανίσχυρους, τους αδύναμους, τους απροστάτευτους. Η ανθρώπινη ζωή δεν μετράει το ίδιο για όλους. Μπαίνει πάνω σε μια ζυγαριά που άλλοι την κρατούν, τη ρυθμίζουν κι αποφασίζουν προς τα που κάθε φορά θα γέρνει. Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη από κοινωνικούς αγώνες, απέναντι σ’ αυτούς που αποφασίζουν για εμάς, χωρίς εμάς. Αγώνες καθημερινής αντίστασης ανθρώπων που δεν το βάλανε κάτω, δεν συμβιβάστηκαν, δεν παραιτήθηκαν, αλλά πάλεψαν να κάνουν το όνειρο πραγματικότητα, όπως εκείνο τον μακρινό Δεκέμβρη του ‘44, όπως κάθε Δεκέμβρη. Αν αφήνει μια ενεργό και ζωοποιό παρακαταθήκη ο Δεκέμβρης του ’44, είναι η απεριόριστη δύναμη της συλλογικότητας των από κάτω. Αυτή τη δύναμη φοβούνται, αυτή κάθε φορά κτυπούν ανελέητα, γιατί γνωρίζουν πολύ καλά ότι τα όνειρα των πολλών, μπορούν να γκρεμίσουν σαν χάρτινο πύργο την εξουσία τους.  Είναι αυτός ο ποταμός των ανθρώπων που ξεχύνεται ακάθεκτος στο δρόμο και αγωνίζεται να φέρει στη ζωή πάλι το φως και την ελπίδα. Όχι κάποτε, όχι αύριο, αλλά ΤΩΡΑ!

Στις μέρες μας η επίθεση του ιδιωτικού σε ότι έχει απομείνει δημόσιο είναι πρωτοφανής. Τα πάντα εκποιούνται, οι κοινωνικές κατακτήσεις πριονίζονται, τεμαχίζονται, διαλύονται.  Οι κάτοικοι εκδιώκονται από τις γειτονιές που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν, τα σπίτια τους εκποιούνται αντί πινακίου φακής στο όνομα της «ελεύθερης» -τάχατες- αυτορυθμιζόμενης αγοράς, ενώ μια νέα ύπουλη έκφανση αποικιοκρατίας συντελείται στη χώρα μας – κι όχι μόνο φυσικά.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και εδώ, στο χώρο των Προσφυγικών που βρισκόμαστε  σήμερα. Δεν είναι μόνο η μεγάλη αρχιτεκτονική αξία των κτιρίων ως εξαιρετική μεσοπολεμική αρχιτεκτονική, αλλά και και όλα μαζί αποτελούν ένα σπάνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα οικιστικού συγκροτήματος της εποχής, ένα εμβληματικό τοπόσημο της περιοχής. Κυρίως όμως είναι η μακρόχρονη ιστορία που τα συντροφεύει ως τις μέρες μας. Ιστορία της προσφυγιάς η οποία καθόρισε ανεξίτηλα τη φυσιογνωμία της Αθήνας από το 1922 ίσαμε σήμερα.

Σήμερα μια σκοτεινιά απλώνεται πάνω από την πόλη κι ας θέλουν να μας πείσουν ότι όλα κυλούν ομαλά, ενταγμένα μέσα στην κανονικότητα που εκείνοι έχουν εφεύρει. Ο φόβος που τόσο μεθοδευμένα η σύγχρονη βιοπολιτική εξουσία έχει απλώσει πάνω στην κοινωνία δεν έχει προηγούμενο. Επιστρατεύονται τα πάντα προκειμένου να επικρατεί ο ζόφος και όλοι να αποδεχθούν αδιαμαρτύρητα το Θατσερικό δόγμα ΤΙΝΑ. Τη ζούγκλα, δηλαδή, στην οποία επιβιώνει ο ισχυρότερος ή ως υπόδουλος, αυτός που έχει παραιτηθεί και προσαρμοστεί στη νέα (ή σωστότερα στην παμπάλαια) τάξη πραγμάτων.

Η αρχιτεκτονική και η πολεοδομία είναι η αποκρυστάλλωση της ζωής στο χώρο και στο χρόνο. Αποτελούν τα υλικά τεκμήρια του ανθρώπινου πολιτισμού, έτσι όπως αυτός καταγράφεται σε κάθε ιστορική συγκυρία. Όπως αναφέρει ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Δεσποτόπουλος, καθηγητής στο παρελθόν στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ: «Το πρωταρχικό στοιχείο της πόλης είναι η ενεργός κοινότητα των αυτοδιοικούμενων συμπολιτών, οι οποίοι ενσυνείδητα καθόρισαν μία δημόσια και μια ιδιωτική οργάνωση – μια “Δίαιτα” (δηλαδή, έναν κώδικα, ένα Χάρτη) η οποία ορίζει ηθικά και πνευματικά την πολιτική κι επίσης την υλική και καθημερινή ζωή. Αυτό σημαίνει ότι η ζωή απέκτησε ιδεολογικό περιεχόμενο».

Η πόλη δεν έχει μόνο υλική υπόσταση, δεν είναι, δηλαδή, μόνο το χτισμένο περιβάλλον, αλλά είναι και η ίδια ένας ζωντανός οργανισμός που αλλάζει μέσα στο πέρασμα του χρόνου, όπως αλλάζουμε κι εμείς. Μεγαλώνει, γερνάει, αλλά και ξανανιώνει, εξελίσσεται, μετασχηματίζεται. Τίποτε δεν μένει σταθερό πάνω της. Το χθες δεν είναι το ίδιο με το σήμερα και το αύριο θα είναι κάτι άλλο, διαφορετικό, που θα ανατείλει μαζί με το ξημέρωμα της καινούριας μέρας.

Η πόλη με κανένα τρόπο δεν είναι ενιαία. Χωρίζεται σε ασύνδετες επικράτειες, χαρακτηρίζεται από ταξικές αντιθέσεις, από κραυγαλέες ανισότητες. Θα μπορούσαμε να πούμε πως υπάρχουν πολλές πόλεις μέσα στην πόλη, όπως υφίστανται και πολλές πραγματικότητες. Όλα πάνω στο σώμα της είναι ρευστά, δυναμικά, κινούνται διαρκώς και η εικόνα της ποτέ δεν είναι στατική, απαράλλαχτη, αμετακίνητη. Αφουγκράζεται κάθε χτύπο της ζωής, κάθε ψίθυρο και εκφράζει στον χώρο και τον χρόνο το γίγνεσθαι της καθημερινότητάς μας. Την καθορίζουν οι παρουσίες όλων όσων ζουν, και τη στοιχειώνουν οι απουσίες όλων εκείνων που έφυγαν από τη ζωή στο παρελθόν και δεν υπάρχουν πια. Ιστορεί αενάως τις ζωές των κατοίκων της.

Μνημονεύουμε τους ανθρώπους που έφυγαν από τη ζωή και από τους χώρους μέσα στους οποίους έζησαν, τα αντικείμενα που άγγιξαν, σαν όλα να έχουν κάτι απ’ αυτούς, να κρατούν σε πείσμα του χρόνου ζωντανή τη θύμησή τους ή όπως έγραφε ο φίλος Κωστής Παπαγιώργης: «Ο κανόνας είναι αδιάσειστος: μνημονεύουμε το πρότερον, ουδέποτε το νυν».

Περπατoύμε στην πόλη. Κάθε σπιθαμή του εδάφους της μπορεί να διηγηθεί τη θυσία των αγωνιστών που δεν συμβιβάστηκαν, που πάλεψαν για τις ιδέες τους: για ελευθερία, ισότητα, κοινωνική δικαιοσύνη για όλες και όλους. Σ’ αυτή τη γωνία δολοφόνησαν τον Πέτρουλα, στην άλλη τον Κουμή, την Κανελλοπούλου, στα στενά των Εξαρχείων τον Γρηγορόπουλο και λίγο παρακάτω τον Καλτεζά. Βλέπουμε τα συγκεκριμένα σημεία της πόλης και φέρνουμε στον νου μας τα νέα παιδιά που έφυγαν τόσο άδικα από τη ζωή, αλλά την ίδια στιγμή αυτά τα σημεία γίνονται «τόποι προσκυνήματος» στη νεότητα που ονειρεύτηκε την ουτοπία. Στην ταράτσα της Νομικής πριν από 51 χρόνια φοιτητές και φοιτήτριες φώναζαν για την ελευθερία, ενώ αργότερα στο Πολυτεχνείο χιλιάδες άλλοι, μέσα κι έξω από αυτό,  εξεγέρθηκαν σε χαλεπούς καιρούς γιατί οραματίστηκαν έναν καλύτερο κόσμο.

Πόλη είναι κυρίως οι άνθρωποι που κατοικούν σ’ αυτήν και την ζωογονούν με την παρουσία τους. Είναι ο χώρος των κοινών δράσεων, των κοινωνικών διεκδικήσεων, της αλληλεγγύης και της συντροφικότητας, είναι κοντολογίς, η χωρική έκφραση του συλλογικού κατοικείν. Είμαστε όλοι Εμείς.

Καθένας βιώνει την πόλη με τον δικό του προσωπικό τρόπο, την αντικρίζει μέσα από τα δικά του μάτια· η πρόσληψή της είναι απολύτως ατομική υπόθεση. Πάντοτε αφηγούμαστε τη δική μας εκδοχή ενός πράγματος, ενός συμβάντος, που διαφέρει από την εκδοχή των άλλων. Είμαστε τα γεγονότα που ζήσαμε και θυμόμαστε. Η πραγματικότητα της πόλης είναι η δική μας κάθε φορά πραγματικότητα. Προβολή στον χώρο των δικών μας αποκλειστικά βιωμάτων, των δικών μας προβλημάτων. Η ζωή της πόλης είναι το άθροισμα όλων αυτών των αναρίθμητων καθημερινών εμπειριών των κατοίκων της. Ζωογονείται από τις αναπνοές των ανθρώπων που ζουν μέσα στις κόγχες των κτιρίων της, σε κάποια γειτονιά, σε κάποιον δρόμο, σε κάποιον όροφο.

Όλα, άλλα λιγότερο κι άλλα περισσότερο, σιγοψιθυρίζουν τις ιστορίες των ανθρώπων που έζησαν μέσα στους χώρους τους. Γιατί τα κτίρια δεν είναι μόνο πέτρες, ξύλα, μπετόν ή τούβλα, αλλά «δοχεία» όπου μέσα τους κουρνιάζει η ζωή, και με την έννοια αυτή είναι και «δοχεία μνήμης», όπως είναι τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας. Σαν τα σπίτια να κρατούν φυλαγμένα μέσα στους χώρους τους θραύσματα μνήμης, να αφηγούνται ιδιαίτερες στιγμές άγνωστων καθημερινών βιωμάτων. Σαν τις σφαίρες που άφησαν το αποτύπωμά τους πάνω στους σοβάδες των μεσοπολεμικών κτιρίων, να υπάρχουν εκεί αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορίας των Δεκεμβριανών, ανεπούλωτες πληγές πάνω στο σώμα της πόλης.

Τα Προσφυγικά της Αλεξάνδρας πρέπει να παραμείνουν ως έχουν μέσα στο πέρασμα του χρόνου. Τόποι κατοίκησης αλλά και κοινωνικών αγώνων, ζωντανό κύταρο διεκδίκησης και συγκρότησης ενός άλλου τρόπου ζωής. Δεν νοείται καμιά αλλαγή χρήσης των κτιρίων, κανένα μουσείο δεν μπορεί να στηθεί μέσα στο σώμα τους χωρίς να αλλοιώσει το χαρακτήρα τους, το ανεκτίμητο συμβολικό φορτίο που κουβαλούν πάνω τους. Είναι, δηλαδή, τα ίδια τα κτίρια φορείς της ιστορίας τους, που στέκουν in situ, να μνημονεύουν εσαεί την ιστορία της προσφυγιάς.

Κάθε γωνιά της πόλης, κάθε σημείο της, μνημονεύει συγκλονιστικές προσωπικές και συλλογικές ιστορίες, σαν να έχουν χαραχτεί βαθιά πάνω σε δρόμους, σε πλατείες, σε τοίχους, κι ας μην μπορούμε να τις δούμε, παρά μόνο να τις θυμηθούμε. Το παρόν της πόλης γράφεται καθημερινά πάνω στο παλίμψηστο αμέτρητων παρελθόντων, ή όπως το διατυπώνει ωραία ο Fernando Pessoa: «Το παρόν είναι παλαιότατο, διότι όλα όταν υπήρξαν ήταν παρόν». Όλη η πόλη είναι πλημμυρισμένη με μνήμες παρελθόντων χρόνων, έτσι που ο χώρος και ο χρόνος να συστέλλονται και να γίνονται ένα μέσα στη διαχρονική της εξέλιξη. Μόνο αν ενώσεις όλα αυτά τα κατακερματισμένα θραύσματα μνήμης, θα αποκαλυφθεί ολόκληρο το πρόσωπό της, κάθε ψήγμα της αθέατης ιστορίας της. Μνήμες που, όσο κι αν επιχειρήσει κανείς να εξαλείψει από τη συλλογική μνήμη, τόσο αυτές θα ξανάρχονται ολοζώντανες, υπενθυμίζοντας ότι κάποια γεγονότα δεν μπορούν και δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστούν. Αν αφαιρέσεις τις μνήμες μιας πόλης, αν απαλείψεις από το σώμα της το τι συνέβη στην Αθήνα τον Δεκέμβρη του ’44, είναι σαν να τη σβήνεις από τον χάρτη της Ιστορίας και να βυθίζεται οριστικά μέσα στην άβυσσο του Τίποτα.

[Το κείμενο παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης «80 χρόνια από τα Δεκεμβριανά – Οι αντιστάσεις του παρελθόντος πηγή έμπνευσης των αγώνων του σήμερα» που έγινε την Κυριακή 15.12.2024 στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας]

** Αρχιτέκτων-ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Ομόφωνη απόφαση ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής: Αρχιτέκτονες στην εκπαίδευση

Α.Π. 4419                                                                                          Αθήνα, 18 Δεκεμβρίου 2024 

Προς:

τον κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού
την κ. Ιωάννα Λυτρίβη, Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού
την κ. Όλγα Καφετζοπούλου, Γενική Γραμματέα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης (Ε.Ε.Κ.) και Δια Βίου Μάθησης (Δ.Β.Μ.)

Ομόφωνη απόφαση ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής: Αρχιτέκτονες στην εκπαίδευση
Αξιότιμε κ. Υπουργέ,
Αξιότιμη κ. Υφυπουργέ,
Αξιότιμη κ. Γενική Γραμματέα,
Σε συνέχεια της με Α.Π. 4345/09.10.2024 απόφασής μας ως ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής, της με Α.Π. 69558/30.09.2024 απόφασης του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ αλλά και της με Α.Π. ΤΥΟΔΠΕ/136/28.11.2024 (ΑΔΑ: Ψ32146Ψ842-ΟΔ7) απόφασης της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (επισυνάπτονται), αιτούμαστε συνάντηση με το Υπουργείο σας για να σας θέσουμε τα θέματα των αρχιτεκτόνων που εργάζονται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπως περιγράφονται παρακάτω:

Η κατάσταση για τους/ις αρχιτέκτονες/ισσες στην εκπαίδευση θα μπορούσε να περιγραφεί με μία μόνο φράση: οι αρχιτέκτονες εκδιώκονται από την εκπαίδευση.

Η εκδίωξη των αρχιτεκτόνων από την εκπαίδευση έγινε σε τρεις φάσεις:
1.      Το 2018, με την ενοποίηση των ειδικοτήτων αρχιτεκτόνων, πολιτικών και τοπογράφων μηχανικών, οπότε και αφαιρέθηκαν από τον ενοποιημένο κλάδο μια σειρά από μαθήματα τα οποία δίδασκαν έως τότε οι αρχιτέκτονες, όπως το ελεύθερο σχέδιο, η ιστορία της τέχνης και οι αρχές σύνθεσης, μαθήματα τα οποία βρίσκονται στο πρόγραμμα σπουδών των αρχιτεκτονικών σχολών και οι αρχιτέκτονες είναι απολύτως επαρκείς για τη διδασκαλία τους.

2.      Το 2020, όταν άλλαξε το ωρολόγιο πρόγραμμα των γενικών λυκείων και αφαιρέθηκε από αυτό, μεταξύ άλλων, η διδασκαλία των σχεδίων ως μάθημα επιλογής.

3.      Το 2024, όταν αφαιρέθηκαν από τους αρχιτέκτονες οι αναθέσεις μαθημάτων εκπαιδευτών της ειδικότητας «Εσωτερική Αρχιτεκτονική, Διακόσμηση και Σχεδιασμός Αντικειμένων» των Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης Σ.Α.Ε.Κ.». Σημειώνεται ότι τα μαθήματα των οποίων οι αναθέσεις αφαιρούνται από τους αρχιτέκτονες, αποτελούν βασικά γνωστικά τους αντικείμενα.

Το θέμα της απαξίωσης των σπουδών, της υποβάθμισης των διπλωμάτων και του περιορισμού των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αρχιτεκτόνων μηχανικών της εκπαίδευσης είναι πολύ σοβαρό.

Επιπλέον αυτού όμως θα πρέπει να τονιστεί και η υποβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης των μαθητών/τριών και σπουδαστών/τριών, καθώς και το εξωφρενικό γεγονός ότι δεν διδάσκονται πλέον στα γενικά λύκεια δύο πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα, το γραμμικό και το ελεύθερο σχέδιο, καθιστώντας την πρόσβαση στις αρχιτεκτονικές σχολές δύσκολη και ακριβή και ως εκ τούτου ταξική.

Η ενισχυτική διδασκαλία του ελεύθερου και του γραμμικού σχεδίου δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κανονική διδασκαλία τους. Εφόσον η τελευταία επανέλθει, θα μπορούσε και η ενισχυτική να λειτουργεί θετικά και επικουρικά, εφόσον διεξάγεται δια ζώσης, σε μικρή ομάδα σχολείων, με λίγους μαθητές και διδάσκοντες κατά προτεραιότητα αρχιτέκτονες μηχανικούς.

Για τους παραπάνω λόγους, ζητάμε:
•       την επαναφορά της διδασκαλίας των μαθημάτων γραμμικού και ελεύθερου σχεδίου στη Β’ και στη Γ’ τάξη του Γενικού Λυκείου

•       την επαναφορά της Α’ ανάθεσης όλων των μαθημάτων που αφαιρέθηκαν από τους αρχιτέκτονες μηχανικούς σε ΓΕΛ, ΕΠΑΛ και ΣΑΕΚ (γραμμικό σχέδιο, ελεύθερο σχέδιο, ιστορία τέχνης, αρχές σύνθεσης και πολλά ακόμη ανά ειδικότητα)

•       την πρόσληψη αρχιτεκτόνων μηχανικών για την κάλυψη όλων των παραπάνω αναθέσεων
Η παρουσία των αρχιτεκτόνων μηχανικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι απαραίτητη μεταξύ άλλων και για την άρτια διενέργεια των εξετάσεων και της βαθμολόγησης του πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος του γραμμικού σχεδίου.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο
 

 

     Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Κώστας Βουρεκάς

       

Η ΑΝΑΠΛ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

 Άννα Μελανίτου

Ομόφωνη Απόφαση ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής - Αίτημα συνάντησης: Εργαζόμενοι «υπό δοκιμή», άρθρ.17, §5.α, Ν.3899/2010 (ΦΕΚ Α’212)

 Αξιότιμη κ. Υπουργέ,

Αξιότιμε κ. Γενικέ Γραμματέα,
Από το 2010, με το τον εφαρμοστικό νόμο 3899/2010 (ΦΕΚ Α’212) «Επείγοντα μέτρα εφαρμογής του προγράμματος στήριξης της ελληνικής οικονομίας», ανάμεσα σε πολλά και διάφορα μέτρα του Κεφαλαίου Β’, τα οποία θεωρούμε ότι πλήττουν τα εισοδήματα των εργαζομένων και τους όρους της εργασίας τους, η §5.α. του άρθρου 17, ορίζει ότι:

Στην παράγραφο 2 του άρθρου 74 του ν.3863/2010 προστίθεται εδάφιο Α’ ως εξής: «Α. Η απασχόληση με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου λογίζεται ως απασχόληση δοκιμαστικής περιόδου για τους πρώτους δώδεκα (12) μήνες από την ημέρα ισχύος της και η οποία μπορεί να καταγγελθεί χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση απόλυσης, εκτός κι αν άλλο συμφωνήσουν τα μέρη.»

Στην §2 του άρθρου 74 του Ν.3863/2010 (ΦΕΚ Α’115), η χρονική περίοδος κατά την οποία ο εργαζόμενος μπορούσε να απολυθεί χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση, θεωρούνταν δηλαδή «απασχόληση δοκιμαστικής περιόδου» σύμφωνα με το λεκτικό του εφαρμοστικού νόμου, περιορίζονταν στους δύο μήνες.

Ο Σύλλογός μας, μέλη του οποίου μεταξύ άλλων είναι και εργαζόμενοι και εργοδότες, θεωρεί ότι κατά κοινή πείρα το παραπάνω χρονικό διάστημα των δύο μηνών είναι υπεραρκετό ως δοκιμαστική περίοδος και η περαιτέρω «δοκιμασία» απλά επιτρέπει, αν όχι ενθαρρύνει, καταχρηστικές συμπεριφορές στην αγορά εργασίας. Έχουμε ήδη γίνει αποδέκτες καταγγελιών από μέλη μας περί πρακτικών «ανακύκλωσης εργαζομένων». Εργοδότες φέρονται να απασχολούν νέους εργαζόμενους, να τους απολύουν απροειδοποίητα και χωρίς αποζημίωση απόλυσης πριν τη λήξη του έτους, για να προσλάβουν άλλους στη θέση τους, αποφεύγοντας παγίως την καταβολή αποζημιώσεων και μετατρέποντας τις απροειδοποίητες και χωρίς αποζημίωση απολύσεις σε επιχειρηματικό μοντέλο λειτουργίας.

Το γεγονός ότι η παραπάνω συμπεριφορές είναι τυπικά νόμιμες, αφήνει απροστάτευτους τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσές μας, μισθωτούς/ες του ιδιωτικού τομέα. Η δε πρόβλεψη του τελευταίου εδαφίου της §5.α. του άρθρου 17 «εκτός κι αν άλλο συμφωνήσουν τα μέρη», δεν λειτουργεί αποτρεπτικά, καθώς στο πλαίσιο της εξαρτημένης σχέσης εργασίας τα μέρη δεν είναι ισότιμα και η κοινή πείρα δείχνει ότι η διαπραγματευτική ισχύς των εργοδοτών τους επιτρέπει στο πλαίσιο της ατομικής διαπραγμάτευσης να επιβάλουν κατά κανόνα τους όρους της σχετικής σύμβασης εργασίας.

Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής τίθεται παγίως υπέρ των σταθερών θέσεων εργασίας, με κατάργηση της πληρωμής με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών όταν αυτή υποκρύπτει εξαρτημένη σχέση εργασίας και εν γένει αξιοπρεπείς αμοιβές και όρους εργασίας που θα ρυθμίζονται από συλλογική σύμβαση.

Στο πλαίσιο αυτό αιτούμαστε συνάντηση με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για να θέσουμε το ειδικότερο θέμα της §5.α. του άρθρου 17 του Ν.3899/2010 (ΦΕΚ Α’212).

Για το Διοικητικό Συμβούλιο
 
 

     Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                                                                                                    Κώστας Βουρεκάς

 Η ΑΝΑΠΛ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ                                                                                                                                     Άννα Μελανίτου

Ανοιχτή σύσκεψη σωματείων και κινήσεων για την κατοικία, Παρασκευή 20/12, στα γραφεία του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ

Σήμερα Παρασκευή 20/12 στις 6:30μμ, στα γραφεία του ΣΑΔΑΣ- ΠΕΑ (Βρυσακίου 15), ανοιχτή σύσκεψη σωματείων και κινήσεων πολιτών για την κατοικία!

Θα συζητήσουμε γύρω από:
το υψηλά ενοίκια, το αυξημένο κόστος των λογαριασμών που συνοδεύουν την κατοίκηση αλλά και την πρόσβαση στη στέγαση συνολικότερα (πλειστηριασμοί, εξώσεις, απουσία κρατικής και αυτοδιοικητικής μέριμνας κ.α.).
Με βάση την απόφαση της τελευταίας Γενικής Συνέλευσης του ΣΑΔΑΣ Αττικής.